دوشنبه , ۱ مهر ۱۳۹۸
خانه | نقد و بررسی | نقد | محسن الهیان در گالری علیها | زیر سیطره‌ی بزرگان

نقد نمایشگاه

محسن الهیان در گالری علیها | زیر سیطره‌ی بزرگان

نقدی بر نمایشگاه محسن الهیان در گالری علیها
زیر سیطره‌ی بزرگان
آوام مگ: به قلم حافظ روحانی

mohsen elahian 7

نتیجه‌ی یک گشت‌و‌گذار کوتاه در موتور جستجوگر گوگل، نشان می‌دهد که محسن الهیان عمدتاً آثارش را با اصطلاحاتی نظیر کالیگرافی نو (نمایشگاه دی ماه 95 در احسان) یا نقاشی‌خط (نمایشگاه آبان 95 در علیها) معرفی می‌کند، یعنی از این طریق او به سبقه‌اش به عنوان یک خوش‌نویس تأکید کرده و ریشه‌‌ی آثارش را به این شاخه‌ی هنری پیوند می‌زند. به این ترتیب با این‌که در نگاه اول به نظر می‌رسد با یک نقاش انتزاعی مواجه‌ایم، تأکید بر خوش‌نویسی وجه و نگاهی دیگر را به آثارش می‌دهد. جدا از موضوع کیفیت یا ارزش‌گذاری آثار، این پیوند نشان می‌دهد که تفکیک نقاشی‌خط از نقاشی انتزاعی تا چه اندازه می‌توان دشوار باشد. به‌خصوص که بسیار از هنرمندان نقاشی‌خط علناً عمده‌ی اصول ناظر بر نوشتار را کنار گذاشته و هنگام مواجهه با نقاشی‌خط بر کیفیت‌های انتزاعی و بصری خط فارسی تأکید می‌کنند تا آن‌جا که نقاشی‌خط به نوعی ذیل نقاشی انتزاعی قرار بگیرد. به این ترتیب به نظر می‌رسد که در مطالعه‌ی انواع رویکردها در نقاشی‌خط شاید بیش از آن‌که به کیفیت‌های ناظر بر خوش‌نویسی محتاج باشیم به اصول و مبانی نقاشی انتزاعی نیازمند باشیم. این نکته کار ما در مواجهه با انواع رویکردها به نقاشی‌خط را حتی دشوارتر می‌کند.

mohsen elahian 12

اما علاوه بر سختی بررسی و مطالعه‌ی آن‌چه نقاشی‌خط خوانده می‌شود، مکالمه و رفت‌و‌برگشت مابین نقاشی‌خط و نقاشی انتزاعی بر امکانات و دامنه‌ی هر دو شکل هنری می‌افزاید. به واقع به مدد این ترکیب‌ها، هنرمند می‌تواند از قابلیت‌های جدیدی که شکل تازه‌ی هنری در اختیارش می‌گذارد، بهره‌مند شود. امکانی که محدودیت‌های لاجرم نوع یا ژانر از هنرمند می‌گیرد. در آثار محسن الهیان در علیها (دومین نمایشگاه این هنرمند در علیها) این رفت‌و‌آمد و مکالمه بین دو جریان مختلف هنری را می‌توان دید؛ جایی که هنرمند می‌کوشد از امکانات دوگانه‌ای بهره بگیرد که یکی از خط نوشتاری با همه‌ی امکانات و محدودیت‌های‌اش نشأت می‌گیرد و دومی از نقاشی انتزاعی. در حالی که به نظر می‌رسد الهیان این‌بار بیش از آثار گذشته‌اش در تلاش بوده تا به سراغ امکانات و قابلیت‌های خط نوشتاری برود.

mohsen elahian 9

به نظر می‌رسد که رویکرد جدید بیش‌تر از آن‌رو ست که الهیان در پی کشف قابلیت‌های بیانی هنر است تا کیفیت‌های زیبایی‌شناختی یا بصری آن. پس در حالی که دو نمایشگاه انفرادی پیشین هنرمند فاقد عنوان بوده‌اند، نمایشگاه کنونی در علیها با عنوان «او» خوانده می‌شود؛ نشان‌گر تلاش هنرمند برای گسترش دادن امکانات بیانی هنر و دستیابی به قابلیت‌های مفهومی آثار. همین رویکرد است که لاجرم پای خط نوشتاری را به میان می‌آورد و هنرمند را تشویق می‌کند تا به سراغ قابلیت‌های خوش‌نویسی و امکانات خط برود. اشاره‌ی مستمر و دائمی هنرمند به عبارت «او» که عنوان نمایشگاه هم هست، به ما نشان می‌دهد که رویکرد هنرمند به امکانات خوش‌نویسی به واسطه‌ی کوشش برای برقراری یک رابطه‌ی معنایی است؛ رابطه‌ی معنایی که البته مشخصاً تبیین نمی‌شود، ولی به واسطه‌ی همین گنگی‌ به بینندگان مختلف امکان می‌دهد تا واژه‌ی «او» را بر اساس نگاهی شخصی معنی کنند. بر مبنای این نگاه پس کل آثار هنرمند به نوعی یک مکالمه است. کوشش محسن الهیان برای به‌کارگیری اشکال گوناگون خط این امکان را به بیننده می‌دهد تا معنای واژه‌ی او را به معانی گوناگون بسط دهد.

mohsen elahian 1 1

با این‌حال آیا نمایشگاه محسن الهیان را می‌توان موفق نامید؟ شاید برای پاسخ به این سؤال بهتر باشد به این موضوع توجه کنیم که آیا رویکرد هنرمند لزوماً بهترین انتخاب ممکن بوده؟ به عنوان مثال آیا حذف پس‌زمینه‌ها تأکیدی بیش از حد بر مفهوم نیست؟ به واقع هنرمند با حذف پس‌زمینه‌ علناً و به دست خود امکانات بصری و بیانی متعدد کار را از خود گرفته که در نتیجه مضمون یا مفهوم به شکل آشکار در آثار ظاهر می‌شود. این حقیقت باعث می‌شود که اثر بسیاری از قابلیت‌ها و امکانات بیانی ممکن را حذف کرده و صرفاً به یک رویکرد بسنده کند. از سوی دیگر هر چند شکل خط و گردش‌های قلم بر روی پس‌زمینه قابلیت بصری بالایی دارد، اما رد پای این نگاه را می‌توان در آثار خوش‌نویسی چون سیدمحمد احصایی دید. به نظر نمی‌رسد که الهیان در این نمایشگاه تلاش کرده باشد تا از زیر سیطره‌ی این تأثیرات بیرون آمده باشد. در نتیجه به نظر می‌رسد که مجموعه‌ی کنونی محسن الهیان بیش از پیش آزمودن راه‌هایی باشد که هنرمندان به‌نام‌تر نقاشی‌خط پیش‌تر طی کرده‌اند. پس شاید باید به انتظار آثار بعدی الهیان باشیم، زمانی که او راهش را پیدا کند.

mohsen elahian 14

mohsen elahian 11

نقد نمایشگاه‌های قبل به قلم حافظ روحانی را اینجا بخوانید:

Emad 2

فرم‌ معنادار در «تهی فعال» محمدحسین عماد

نقدی بر نمایشگاه محمدحسین عماد در گالری اثر تهی فعال آوام مگ: به قلم حافظ روحانی در نخستین دهه از سده‌ی پرآشوب بیست بود که کلایو بل و راجر فرای در جستجوی تعریفی تازه از هنر بودند که بتواند آثار سزان و دیگرانی را توضیح دهد که راه و روش او را پی گرفته بودند؛ …

۰ comments

Reza Lavassani Curtain pinhole drawing 8

حقیقت طراحی در آثار رضا لواسانی، گالری اثر

نمایشگاه رضا لواسانی با عنوان «پرده» در اثر حقیقت طراحی به قلم حافظ روحانی در هنر معاصر ایران، رضا لواسانی چهره‌ای یگانه به‌حساب می‌آید؛ پیش از هر چیز به واسطه‌ی تکنیک منحصر به فرد و ویژه‌اش در طراحی و اجرای مجسمه‌های غول‌پیکر با پاپیه‌ماشه که معمولاً ابعاد، جزئیات و ریزه‌کاری‌های‌شان بیننده را محصور می‌کند. اما …

۰ comments

arash fateh gallery vista 17

پیکره‌های جنبشی آرش فاتح | مرور گذشته و راه‌های جدید

پیکره‌های جنبشی آرش فاتح در گالری ویستا مرور گذشته و راه‌های جدید سایت تندیس به قلم حافظ روحانی تجربیات، آرش فاتح، طیف وسیعی از سؤالات و مسائل گوناگون مجسمه‌سازی را شامل می‌شود؛ از رابطه‌ی حجم با فضا گرفته، تا نسبت بین مواد کار مختلف از چوب گرفته تا فلز، از نوع مواجهه‌ی هنرمند با حجم …

۰ comments

amir khoshnoudi sohrab gallery 1

مجسمه‌های امیر خشنودی، این دل مجنون در گالری سهراب

نمایشگاه آثار امیر خوشنودی، با عنوان «این دل مجنون» در سهراب احساس سخنان تکراری بر زبان می‌آورد سایت تندیس به قلم حافظ روحانی آثار امیر خوشنودی، در مضمون فاقد پیچیدگی است؛ لااقل در هنر معاصر که صراحت در بیان مضمون به کرات دیده شده و حتی مورد تأیید است، این ویژگی یک امتیاز محسوب می‌شود. …

۰ comments

neda rahi white line gallery 1

تضادها و تعارض‌ها در نقاشی‌های ندا راهی با عنوان حق به شهر

نمایشگاه آثار ندا راهی، تحت عنوان «حق به شهر» در گالری خط سفید تضادها و تعارض‌ها سایت تندیس به قلم حافظ روحانی هر چند در نوشته‌ی نمایشگاه آثار ندا راهی در خط سفید تحت عنوان «حق به شهر»، به قلم هادی مؤمنی بیش‌تر بر وجه انتزاعی آثار او و تقابل‌شان با تنها عنصر بصری عینی …

۰ comments

farshid mesghali 16

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۶ به قلم حافظ روحانی

حافظ روحانی منتقد، مترجم و روزنامه‌نگار حوزه تجسمی و سینما است. او با بیش از ده سال سابقه همکاری با روزنامه ها و مجلات معتبری چون روزنامه شرق، روزنامه اعتماد، روزنامه وقایع اتفاقیه، مجله تندیس و… بیش از سه سال است که با سایت تندیس همکاری می‌کند و متخصص در زمینه تحلیل و نقد هنرمندان حوزه تجسمی به شمار میآید. همچنین به مدت دو سال و نیم به عنوان منتقد در برنامه هنرنامه شبکه چهار سیما همکاری داشته است.

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

به یاد مسعود عربشاهی

انتخاب نقاش | به یاد مسعود عرب‌شاهی

به یاد مسعود عرب‌شاهی انتخاب نقاش مجله هنرهای تجسمی آوام : حافظ روحانی برای همه‌ی ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.