چهارشنبه , ۷ فروردین ۱۳۹۸
خانه | مجسمه | «دستگاه» بهداد لاهوتی | هراس خشونت یا نمایش چشمگیر هنر معاصر

«دستگاه» بهداد لاهوتی | هراس خشونت یا نمایش چشمگیر هنر معاصر

«دستگاه» بهداد لاهوتی 
عدم امکان نمایش منطقیِ هراس جنگ توسط هنرمند معاصر
درباره‌ی نمایشگاه بهداد لاهوتی در گالری هدایت
آوام مگ به قلم حافظ روحانی

behdad lahooti 2

نمایشگاه جدید آثار بهداد لاهوتی، از اعضای فعال انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز ایران، بیش‌تر به چیدمان نزدیک می‌شود تا مجسمه به تعریف سنتی‌اش؛ آن‌چنان که آخرین دوسالانه‌ی ملی مجسمه‌سازی ایران کوشیده بود تا مجسمه را در قالب وضعیتی نمایش دهد که هنر معاصر خوانده می‌شود. با این‌حال، ردپای کارِ یک مجسمه‌ساز را می‌توان در جزئیات اجرای این چیدمان دید: دل‌بستگی به ساخت‌و‌ساز که در اجزای این چیدمانِ بزرگ و چشم‌گیر دیده می‌شود.

نوشته‌ی نمایشگاه به همراه چند سطر از ویسواوا شیمبورسکا، شاعر برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات، ما را به رابطه‌ی بین رسانه با جنگ ارجاع می‌دهد؛ به این فکر که چگونه اخبار نظرگاه ما نسبت به فجایعی چون جنگ را تغییر داده و آن را شبیه به شکلی از سرگرمی کرده است. به‌نظر می‌رسد که شعر شیمبورسکا، مانندِ یک منبع الهام، به شکل چیدمان کنونیِ هنرمند منتهی شده باشد؛ جایی که شاعر، با تأکید روی خشونت بر اندام انسانی، هراس را تداعی می‌کند. حال، لاهوتی در تلاش است تا، کم‌و‌بیش با اتخاذ موضع و نگاه شاعر، تصویری خلق کند که واجد حس‌و‌حالِ خشونتِ جنگ باشد، خشونتی که به واسطه‌ی دوریِ ما از صحنه‌ی نبرد و تکرار نمایشِ تصاویر خشونت‌بارِ جنگ برای بیننده‌ی تلویزیونی بی‌اثر شده و بنا به نوشته‌ی نمایشگاه به‌شکلِ یک «فیلم جنگی» درآمده که در آن «نابازیگران» ایفای نقش می‌کنند.

behdad lahooti8

فرش وسیعِ لاهوتی از چندهزار قطعه‌ی کوچک از اندام تکه‌پاره‌ی بدن انسان شامل دست‌و‌پاهای شکسته ساخته شده که به‌کمکِ سیم‌های متعددی به سقف آویخته شده‌اند و به‌شکلِ معلّق یک فرش را تداعی می‌کنند؛ فرشی به این شکل قرار است به ما یادآوری کند که آن‌چه در اتاق‌نشیمن‌مان از طریق تلویزیون می‌بینیم چیزی جز خشونت مرگبارِ یک جنگ نیست. عنوان نمایشگاه جدیدِ هنرمند، دستگاه یا apparatus، هم تلویزیون را تداعی می‌کند و هم به‌شکلی تمثیلی به سازوکار خشونت‌باری اشاره می‌کند که منجر به تکه‌‌پاره‌شدن اندام انسانی از خشونتِ جنگ می‌شود.

behdad lahooti 6

اولین نکته‌ی نمایشگاه جدیدِ بهداد لاهوتی فضای وسیع گالری تازه‌تأسیسِ هدایت است که در نظر اول برای نمایش چیدمان جدیدِ هنرمند زیاده بزرگ می‌نماید. بخشی از این فضای وسیع به نمایش تعدادی از آثار آشناتر لاهوتی اختصاص یافته که در اتاقی دیگر و جدا از چیدمان به نمایش درآمده‌اند. عمده‌ی این آثار با تکنیکی متفاوت پیش‌تر و در مکان‌های دیگر به نمایش درآمده بودند و جزء آثار شناخته‌شده‌ی لاهوتی به‌ شمار می‌آمدند. این مجموعه عمدتاً شامل ارگانیسم‌های گیاهیِ بزرگی می‌شود که با تغییر اندازه عادات ما را به بازی گرفته و از این طریق بر بیننده تأثیر می‌گذارند. مجموعه‌ای دیگر از مجسمه‌ها با ترکیب پاها با شکلی قاب‌مانند به‌گونه‌ای دیگر همین تغییر در تصویرِ آشنا را در ذهن بیننده تداعی می‌کنند و او را به موضوعی برای تماشا تبدیل می‌کنند.

behdad lahooti11

در چیدمان جدیدِ لاهوتی، کم‌و‌بیش می‌توان همین رویکرد را دید؛ یعنی اگر یکی از مضامین محبوب هنرمند را تغییر ارگانیسم یا پیکر انسان و تبدیل آن به موضوعی برای تماشا در نظر بگیریم، چیدمان او ادامه‌ای بر این علاقه هم هست؛ هرچندکه این‌بار مضمون جدیدی هم به این علاقه اضافه شده و از سوی دیگر شکل ارائه و زبان بیانیِ لاهوتی هم به‌نسبتِ آثار پیشینش تغییر کرده است. به‌قولِ خودِ هنرمند، این اثر ارجاع به نمونه‌ای کم‌و‌بیش مشابه است که لاهوتی در میانه‌ی دهه‌ی 1380 به شکل کُره در دوسالانه‌ی مجسمه‌سازی اجرا کرده بود. ولی با همه‌ی این‌ها، چیدمان بهداد لاهوتی در گالری هدایت، به یک معنی، نگاهی تازه به مضمون آن اثر پیشینِ هنرمند است. پس درحالی‌که انتخاب فضای وسیعِ گالری هدایت برای نمایشِ این اثر چندان مناسب نیست و وسعت و فضای چشم‌گیرِ نگارخانه بر اثر تأثیر می‌گذارد، نمایش کنونی این حُسنِ کوچک را دارد که به ما امکان می‌دهد ردّ یک تمایل را در آثار لاهوتی تعقیب و کار جدیدش را در کنار آثار پیشین بهتر درک کنیم.

behdad lahooti 7

اما آیا نمایشگاه جدید آثار لاهوتی موفق است؟ نمایشگاهِ «دستگاه» بی‌شک چشم‌گیر است و تماشاگر را جذب تماشای ابعاد بزرگِ اثر می‌کند. اثر جدید لاهوتی از دور یک فرشِ گسترده است و از نزدیک مجموعه‌ای از اندام‌های تکه‌پاره‌ی انسان که مضمون خشونت‌بارِ هنرمند را نمایش می‌دهد. با این‌حال، به‌نظر می‌رسد که اثر بیش‌تر در بندِ نمایشِ چشم‌گیر، زیبا و بی‌نقصِ این ترکیب بوده است تا در پی یادآوری بی‌اثر‌شدنِ تأثیر خشونت به‌واسطه‌ی نمایش مکرّرِ آن از تلویزیون. به بیان دیگر، خودِ چیدمان لاهوتی هم نمایش زیبا و بی‌نقصِ خشونت است و بیننده را بیش‌تر درگیر شکل چشم‌گیر و دیدنیِ اثر می‌کند تا مضمون هراس‌آورش. به‌این‌ترتیب، به‌نظر می‌رسد که چیدمان بزرگِ بهداد لاهوتی کم‌و‌بیش درگیر همان معضلی می‌شود که به آن معترض است؛ یعنی بی‌اثر شدن خشونت به‌واسطه‌ی تبدیل آن به چیزی سرگرم‌کننده (در این‌جا زیبا، شکوهمند یا چشم‌گیر). شاید بیش از هرچیز، این معضل یادآور این حقیقت باشد که هنر معاصر، برخلافِ ادعایش، چه‌قدر در نمایش حقیقتِ خشونت ناتوان است و علناً آن را به موضوعی برای تماشا تبدیل کرده است.

behdad lahooti 3

نقد نمایشگاه‌های قبل به قلم حافظ روحانی را اینجا بخوانید:

mohsen elahian 7

محسن الهیان در گالری علیها | زیر سیطره‌ی بزرگان

نقدی بر نمایشگاه محسن الهیان در گالری علیها زیر سیطره‌ی بزرگان آوام مگ: به قلم حافظ روحانی نتیجه‌ی یک گشت‌و‌گذار کوتاه در موتور جستجوگر گوگل، نشان می‌دهد که محسن الهیان عمدتاً آثارش را با اصطلاحاتی نظیر کالیگرافی نو (نمایشگاه دی ماه ۹۵ در احسان) یا نقاشی‌خط (نمایشگاه آبان ۹۵ در علیها) معرفی می‌کند، یعنی از …

۰ comments
banafshe hemati iranshahr gallery 4

شکل، شکل است | نقدی بر نمایشگاه بنفشه همتی در ایرانشهر

نقدی بر نمایشگاه بنفشه همتی در گالری ایرانشهر با عنوان «رد غیاب» شکل، شکل است آوام مگ: به قلم حافظ روحانی توجه به ساختارهای هندسی، در جهت بازنگری کیفیت نقوش بصری و تزئینی هنر ایران به‌خصوص در دوران اسلامی از یک‌سو و از سوی دیگر جستجوی نقش‌مایه‌های تزئینیِ منطبق با سلیقه‌ی روز که محبوب خریداران و …

۰ comments
darebaghi etemad

جهان دیریاب آرمانی در آثار مصطفی دره‌باغی

نقدی بر نمایشگاه مصطفی دره‌باغی در اعتماد جهان دیریاب آرمانی آوام مگ: به قلم حافظ روحانی این نخستین بار نیست که مصطفی دره‌باغی با حرکات متناوب قلم‌مو یا تکرار موتیف‌های بصری کار می‌کند؛ در آثار پیشین این نقاش ۵۳ ساله هم تکرار متوالی موتیف‌های بصری سازنده‌ی بخشی از اثر هنری یا کل آن بود. حالا …

۰ comments

Emad 2

فرم‌ معنادار در «تهی فعال» محمدحسین عماد

نقدی بر نمایشگاه محمدحسین عماد در گالری اثر تهی فعال آوام مگ: به قلم حافظ روحانی در نخستین دهه از سده‌ی پرآشوب بیست بود که کلایو بل و راجر فرای در جستجوی تعریفی تازه از هنر بودند که بتواند آثار سزان و دیگرانی را توضیح دهد که راه و روش او را پی گرفته بودند؛ …

۰ comments

Reza Lavassani Curtain pinhole drawing 8

حقیقت طراحی در آثار رضا لواسانی، گالری اثر

نمایشگاه رضا لواسانی با عنوان «پرده» در اثر حقیقت طراحی به قلم حافظ روحانی در هنر معاصر ایران، رضا لواسانی چهره‌ای یگانه به‌حساب می‌آید؛ پیش از هر چیز به واسطه‌ی تکنیک منحصر به فرد و ویژه‌اش در طراحی و اجرای مجسمه‌های غول‌پیکر با پاپیه‌ماشه که معمولاً ابعاد، جزئیات و ریزه‌کاری‌های‌شان بیننده را محصور می‌کند. اما …

۰ comments

arash fateh gallery vista 17

پیکره‌های جنبشی آرش فاتح | مرور گذشته و راه‌های جدید

پیکره‌های جنبشی آرش فاتح در گالری ویستا مرور گذشته و راه‌های جدید سایت تندیس به قلم حافظ روحانی تجربیات، آرش فاتح، طیف وسیعی از سؤالات و مسائل گوناگون مجسمه‌سازی را شامل می‌شود؛ از رابطه‌ی حجم با فضا گرفته، تا نسبت بین مواد کار مختلف از چوب گرفته تا فلز، از نوع مواجهه‌ی هنرمند با حجم …

۰ comments

amir khoshnoudi sohrab gallery 1

مجسمه‌های امیر خشنودی، این دل مجنون در گالری سهراب

نمایشگاه آثار امیر خوشنودی، با عنوان «این دل مجنون» در سهراب احساس سخنان تکراری بر زبان می‌آورد سایت تندیس به قلم حافظ روحانی آثار امیر خوشنودی، در مضمون فاقد پیچیدگی است؛ لااقل در هنر معاصر که صراحت در بیان مضمون به کرات دیده شده و حتی مورد تأیید است، این ویژگی یک امتیاز محسوب می‌شود. …

۰ comments

neda rahi white line gallery 1

تضادها و تعارض‌ها در نقاشی‌های ندا راهی با عنوان حق به شهر

نمایشگاه آثار ندا راهی، تحت عنوان «حق به شهر» در گالری خط سفید تضادها و تعارض‌ها سایت تندیس به قلم حافظ روحانی هر چند در نوشته‌ی نمایشگاه آثار ندا راهی در خط سفید تحت عنوان «حق به شهر»، به قلم هادی مؤمنی بیش‌تر بر وجه انتزاعی آثار او و تقابل‌شان با تنها عنصر بصری عینی …

۰ comments

farshid mesghali 16

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۶ به قلم حافظ روحانی

حافظ روحانی منتقد، مترجم و روزنامه‌نگار حوزه تجسمی و سینما است. او با بیش از ده سال سابقه همکاری با روزنامه ها و مجلات معتبری چون روزنامه شرق، روزنامه اعتماد، روزنامه وقایع اتفاقیه، مجله تندیس و… بیش از سه سال است که با سایت تندیس همکاری می‌کند و متخصص در زمینه تحلیل و نقد هنرمندان حوزه تجسمی به شمار میآید. همچنین به مدت دو سال و نیم به عنوان منتقد در برنامه هنرنامه شبکه چهار سیما همکاری داشته است.

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

تاریخچه ویدئوآرت

تاریخچه‌ی ویدئوآرت دهه‌ی ۶۰ میلادی

تاریخچه‌ی ویدئوآرت دهه‌ی 60 میلادی بخش اول| ویدئوآرت‌های اولیه، انشعابی از رسانه‌ی تلویزیون آوام مگ ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.