دوشنبه , ۲۷ خرداد ۱۳۹۸
خانه | پژوهش | جهانِ کلاسیک | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

بخش هشتم

جهانِ کلاسیک | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی
بخش هشتم| شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی (درآمدی بر مطالعه‌ی هنر رنسانس)
اروین پانوفسکی ترجمه ندا اخوان اقدم، نشر چشمه
آوام مگ: تلخیص نیلوفر تقی‌پور

panofsky 2 1

پانوفسکی در میانه‌ی فصل مبحث را این‌گونه ادامه می‌دهد که قرون وسطا به‌هیچ‌وجه نسبت به ارزش‌های بصریِ هنر کلاسیک بی‌توجه نبود. آنان عمیقاً به ارزش‌های شاعرانه و عقلانیِ ادبیات کلاسیک علاقه‌مند بودند، اما این موضوع شایان توجه است که دقیقاً در اوج قرون وسطا (سده‌های 13 و 14) برای نمایش موضوع‌های کلاسیک، بُن‌مایه‌های کلاسیک به‌کار برده نمی‌شد.  هنگامی که دلیل جدایی میان بُن‌مایه‌های کلاسیک آراسته را با مفاهیم غیرکلاسیک جویا شویم، به نظر می‌رسد پاسخ دقیق در تفاوت میان سنت‌های بازنمودی و مبتنی بر متن نهفته است.

پانوفسکی توضیح می‌دهد که کاملاً صحیح است که سنتِ مبتنی بر متن از طریق دانش مضامین کلاسیک به‌خصوص اساطیر کلاسیک منتقل شد و ادامه یافت و هم‌چنین در زمان قرون وسطا نه‌تنها برای متخصص قرون وسطا بلکه برای دانشجویان شمایل‌نگاری رنسانس دارای بیشترین اهمیت بود؛ زیرا در ایتالیا، بسیاری از مردم نظرات خود را در مورد اساطیر کلاسیک و موضوع‌های وابسته به این سنتِ پیچیده،‌ اغلب بسیار تحریف‌شده و به‌جای منابع اصیلِ کلاسیک استخراج کردند. تضاد میان سنتِ مبتنی بر متن و تصویر مهم است، اما به‌تنهایی نمی‌تواند توضیحی برای دوگانگی عجیب میان بُن‌مایه‌های کلاسیک و ویژگی‌های موضوعات کلاسیکِ مربوط به هنر اصیلِ قرون‌وسطایی باشد؛ زیرا حتی اگر یک سنتِ تصویری در زمینه‌های خاصّ تصویریِ کلاسیک وجود داشت، این سنت به‌عمد و به‌نفعِ تصاویری با ویژگی‌های کاملاً غیرکلاسیک کنار گذاشته شد تا زمانی که قرون وسطا به سبکی کاملاً منحصر‌به‌فرد دست یافت.

برای دیگران، جهان کلاسیک منبعی لایتناهی از دانشِ تحسین‌شده و نهادی دیرینه بود؛ لیکن هیچ انسان قرون‌وسطایی نمی‌تواند تمدن باستان را به‌مثابهِ یک پدیده‌ی کامل به‌خودیِ‌خود در نظر داشته باشد، بلکه آن تمدن متعلق به گذشته بوده و از لحاظ تاریخی از دنیای امروزه جدا شده است و به‌جای این‌که جهانی از عجایبِ زنده یا مخزنی از اطلاعات باشد، باید به‌مثابهِ یک جهان فرهنگی بررسی و در صورت امکان احیا شود.

panofsky 1 1

فیلسوفانِ مَدرَسی می‌توانند از عقاید ارسطو بهره ببرند و آن را با نظام خود ادغام کنند؛ حتی شاعران قرون‌وسطایی می‌توانند از نویسندگان کلاسیک اقتباس آزاد داشته باشند، اما هیچ ذهن قرون‌وسطایی نمی‌تواند نظری درباره‌ی فیلولوژی داشته باشد. هنرمندان قادرند بُن‌مایه‌های نقوش برجسته و مجسمه‌های کلاسیک را به‌کار گیرند، اما هیچ ذهن قرون‌وسطایی نمی‌تواند نظری در مورد باستان‌شناسی کلاسیک داشته باشد؛ درست به‌همان‌دلیل‌که در قرون وسطا شرح سیستم پرسپکتیوِ مدرن که بر پایه‌ی درک فاصله‌ی معین بین چشم و اُبژه است غیرممکن بود.

panofsky 3 1

از‌این‌رو، این امکان فراهم می‌شود تا هنرمندان تصاویر جامع و یکپارچه را از چیزهایی قابل‌رؤیت خلق کنند و برای آنان ایجاد نظریه‌ی مدرنِ تاریخ، که بر پایه‌ی درک فاصله‌ی عقلانی میان اکنون و گذشته است و محققان را قادر به ایجاد فرضیه‌های جامع و یکپارچه می‌سازد، غیرممکن است.

به‌آسانی می‌توان دید که درواقع یک دوره عدم‌توانایی و تمایل برای درک این بُن‌مایه‌ها و موضوعات کلاسیک از لحاظ ساختاری به هم تعلق داشتند و همین مانع حفظ اتحاد این دو موضوع شد. قرون وسطا به‌یک‌باره استانداردهای تمدنِ خود را ایجاد کرد و شیوه‌های مخصوصِ خود را برای بیان هنری یافت و لذت یا درکِ هر‌ پدیده که اصل مشابهی با پدیده‌های دنیای معاصر نداشت غیرممکن شد.

اما این ناکامی در فهم وحدتِ ذاتیِ موضوعات کلاسیک و بُن‌مایه‌های کلاسیک را، نه‌تنها به‌سبب نبودِ یک فهم تاریخی، بلکه به‌دلیل اختلاف احساسی میان قرون وسطای مسیحی و دوران باستان، می‌توان توضیح داد. برای مثال دستِ‌کم در هنر کلاسیک چنین نمود پیدا می‌کند که خدایان باستانِ یونانی انسان را هم‌چون مجموعه‌ای کامل از تن و روان در نظر می‌گیرند اما دریافت مسیحی ـ یهودی از انسان به‌شدت بر پایه‌ی ایده‌ی «خاک ـ ‌زمین»، و  ــ حتی باورنکردنی‌تر ــ یکی‌شده با روانِ میراست.

panofsky 4 1

شماره های قبلی این پرونده را در لینک‌های زیر مشاهده کنید:

panofsky 1

شمایل‌شناسی | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی بخش هفتم | شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی (درآمدی بر مطالعه‌ی هنر رنسانس) اروین پانوفسکی ترجمه ندا اخوان اقدم، نشر چشمه آوام مگ: تلخیص نیلوفر تقی‌پور پانوفسکی در این بخش از نوشته‌هایش با آوردن مثال‌های متعدد این‌گونه نتیجه می‌گیرد که: تفسیر شمایل‌شناسانه نیازمندِ چیزی بیش‌تر از آشنایی با مضامین و مفاهیم …

۰ comments

شمایل‌شناسی | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی اروین پانوفسکی ترجمه ندا اخوان اقدم، نشر چشمه، ۱۳۹۵ بخش ششم | شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی (درآمدی بر مطالعۀ هنر رنسانس) سایت تندیس: تلخیص نیلوفر تقی‌پور در این بخش پانوفسکی بحث را این‌گونه آغاز می‌کند که پیشوند «لوژی» از LOGOS مشتق شده و با معنای اندیشه و خرد که بر …

۰ comments

5 1

تاریخ هنر به مثابۀ یک شیوۀ اومانیستی، خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

تاریخ هنر به مثابۀ یک شیوۀ اومانیستی  خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی| بخش اول نوشته اروین پانوفسکی | ترجمه ندا اخوان اقدم | نشر چشمه سایت تندیس: تلخیص نیلوفر تقی‌پور در سال گذشته ۴ قسمت از این خلاصه کتاب منتشر شد که لینک قسمت های بعد را در پایان این شماره میتوانید دنبال کنید …

۰ comments

2 2

پایان هنر لذت است؟ خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

پایان هنر لذت است؟ خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی اروین پانوفسکی ترجمه ندا اخوان اقدم، نشر چشمه، ۱۳۹۵ تاریخ هنر به مثابۀ یک شیوۀ اومانیستی | بخش دوم سایت تندیس: تلخیص  نیلوفر تقی‌پور از نظر پانوفسکی مرحله نخست، مشاهدۀ پدیده‌های طبیعی و بررسی سوابق آثار بشری است. سپس آثار باید رمزگشایی و تفسیر شوند و …

۰ comments

Erwin Panofsky 2

سنتزِ بازآفرینی | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

سنتزِ بازآفرینی | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی اروین پانوفسکی ترجمه ندا اخوان اقدم، نشر چشمه، ۱۳۹۵ تاریخ هنر به مثابۀ یک شیوۀ اومانیستی | بخش سوم سایت تندیس: تلخیص  نیلوفر تقی‌پور کارکردباوری مقدمه‌ای به اصول جدید زیبایی‌شناسی نیست بلکه محدودۀ کوچک‌تری از فضای زیبایی‌شناسی است. ما همگی شاهد انتقال قاشق‌ها و بت‌های قبایل آفریقایی …

۰ comments

Erwin Panofsky art 3

ابژه‌های تاریخ هنر چگونه توصیف می‌شوند | معنا در هنرهای تجسمی

ابژه‌های تاریخ هنر چگونه توصیف می‌شوند | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی اروین پانوفسکی ترجمه ندا اخوان اقدم، نشر چشمه، ۱۳۹۵ تاریخ هنر به مثابۀ یک شیوۀ اومانیستی | بخش چهارم سایت تندیس: تلخیص نیلوفر تقی‌پور به سبب این واقعیت که ابژه‌های تاریخ هنر به واسطۀ فرآیند بازآفرینیِ زیبایی‌شناختی خلق می‌شوند، مورخ هنر هنگام …

۰ comments

1 1

شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی

شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی | خلاصه کتاب معنا در هنرهای تجسمی اروین پانوفسکی ترجمه ندا اخوان اقدم، نشر چشمه، ۱۳۹۵ شمایل‌نگاری و شمایل‌شناسی (درآمدی بر مطالعۀ هنر رنسانس) | بخش پنجم سایت تندیس: تلخیص نیلوفر تقی‌پور شمایل‌نگاری[۱] شاخه‌ای از مطالعات تاریخ هنر است که به مضمون یا معنای آثار هنری در تقابل با فرم آن می‌پردازد. …

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

گفتگو با محمدعلی بنی اسدی

نقاشی فیگوراتیو معاصر در ایران در گفتگو با محمدعلی بنی اسدی

به بهانه زادروز هانیبال الخاص گفتگو با محمدعلی بنی اسدی در ارتباط با نقاشی فیگوراتیو ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.