شنبه , ۳۰ شهریور ۱۳۹۸
خانه | نقاشی | دنیای درون و جهان بیرون در آثار مرجان شکری

نقدی بر مجموعه ذره‌ دیوانه‌ی خدا

دنیای درون و جهان بیرون در آثار مرجان شکری

نقدی بر نمایشگاه «مرجان شکری» در گالری «چهار»
ذره‌ دیوانه‌ی خدا
آوام مگ به قلم جاوید رمضانی

marjan shokri chahar gallery 1

عالم خُرد و عالم کلان، دنیای درون و جهان بیرون، مرزها و افق‌های دانش ما را از هستی محدود کرده‌اند.

با تعاریفی که در قرن هجدهم از زیبایی‌شناسی به‌عنوان علم ادراک در حوزه‌های مادون عقلانیت توسط «بوم گارتن» و «وینکلمن» و سپس تعریف جایگاه و «نقد قوه‌ی حکمِ» «کانت»، زیبایی‌شناسی به‌عنوان ابزار و باوری که عقل با بازی میان قوای فاهمه و خلاقه منتهی به حکم زیبایی‌شناسانه می‌شود، ارائه گردید؛ و ادراک از هستی و پدیده‌ها با ابزار هنر واجد ارزش شد.

در عالم هنر، شهود و دریافت ما از جهان اطراف می‌تواند مسیری برای عبور از مفاهیم پیشین اندیشه باشد. بعدها در قرن بیستم «گرینبرگ» با این رهیافتِ فلسفی، هنرمند را واجد دریافتِ حقیقت از جهان هستی دانست. دنیای مدرن در گفت‌وگویی که محصول «انسان‌محوری» و «خردباوری» بود، تحول خود را شکل داد؛ اگرچه زایش مدرنیسم ارزش گذشته را دارا نیست، اما این رویکرد به هنر بر اساس پذیرش الحان متفاوت هنر به تولید و تکاپوی خود ادامه داده است.

هنر آبستره، در ارزش‌گذاری‌ها و نظریه‌پردازی‌ها از منظر «کلاویو بل» به فرم معنادار تکیه‌کرد؛ با توجه به این‌که کلمه‌، فرم و هم‌چنین معناداربودن دارای ابهام بود و تعریف دقیقی از آن در اختیار نبود، مطابق تعریف «کانت»، در این قضاوت به اجماعِ طبقه‌ی الیت تکیه می‌کرد. در واقع هنر آبستره از جایگاه هنر اجتماعی محروم گردید. در عین‌حال این هنر، دمکراتیک‌ترین وجه دریافت و تجربه‌ی زیبایی‌شناسی برای مخاطب را مطرح می‌کند.

این رویکرد و نظریات حاصل از آن، هم‌چنان‌که از اهمیتی دوران‌ساز برخوردار است، تنها برای معدودی از مخاطبین شناخته‌شده است. رابطه‌ی بین خلاقیت هنری و شهود در عصر مدرن منتج به پارادایم جدیدی شده است که امروزه کارکرد خود را دارد؛ و پس از انهدام کلان‌روایت‌های تاریخ هنری در بستر تکثر رسانه‌ها به زیستی نوین قدم گذاشته است.marjan shokri chahar gallery 2

«مرجان شکری» در چهارمین نمایشگاه انفرادی خود با سبک‌و‌سیاق آبستره، سعی در بازنمایی احساسات رازورزانه‌ی خود دارد. در آثار او وحدت امر مادی و معنوی نه تظاهری علنی دارد و نه در قالب اشکال نمادین و تمثیلی رخ می‌نماید؛ اگرچه مسیر و روند شکل‌گیری این آثار از منظر زمانِ تولید، گواه جریانی است که به لحاظ تصویری قابل لمس است.

هنگام ورود به سالن اصلی گالری، تابلوی نصب‌شده بر دیوار سمت چپ که از رنگ‌های سبز و قرمز آکنده است، دارای ترکیب‌بندی برون‌گراست؛ فرم‌ها توسط کادر محدود شده و امتداد آن در زیر محدوده‌ی قاب قابل خوانش است؛ ایجاد فضاسازی و عمق با تمرکز فرم‌ها، همراه با تضاد گرمی ‌و سردیِ رنگ‌ها رویکرد عقلانی‌تری در روند تولید را نشان می‌دهد. این نحوه‌ی برخورد در دو تابلوی دیگر از هشت تابلوی نمایش‌داده‌شده قابل مشاهده است. با توجه به مبتدا‌بودن این اثر، ضعف رخداد در مقایسه با دسته‌ی دوم آثار قابل درک است.marjan shokri chahar gallery 3

در دسته‌ی دومِ آثار شکری، با ترکیب‌بندی درون‌گرا مواجه هستیم. گویا نقاش به ترس خود فائق آمده و هیچ دغدغه‌ای نسبت به مخاطب و قضاوت او ندارد؛ این آثار ریسکِ زیبایی‌شناسی بیشتری دارند و هنرمند برای نمایش منویات خود با شور و تحرک بیشتری نقاشی کرده است.

حرکت به سوی انتزاع مطلق، کنشی هنری است که هنرمند آن ‌را عاشقانه پی می‌گیرد؛ مصداق آن اثری است که سطح آن سه قسمت شده و هر قسمت با خطی زرد‌رنگ از دیگر سطوح جدا شده است؛ فرم اصلی در سطح میانه شکل‌گرفته که تحت تأثیر جاذبه به سمت پایین تابلو کشیده می‌شود. این خطوط به‌وضوح از آثار آبستره‌ ـ اکسپرسیونیست‌ها تأثیر پذیرفته‌اند. در تابلوی خاکستری‌رنگِ سالن ورودی (که به گفته‌ی نقاش آخرین اثر  این مجموعه است)، مخاطب شاهد حضور فرم بسته و پرتحرکی است که او را بیشتر به یاد شاخه‌های منظومه‎ی کهکشانی می‌اندازد؛ فرم‌هایی درخشان ‌و ‌نورانی که هنرمند در پی یافتن امری مقدس و بی‌انتها در درون خود خلق نموده است.

شکری نقاشی احساساتی است؛ با شور و ادراک معنوی. توجه به جهان و رازهای ناپیدای آن، در کنار عشق و شاعرانگی زنانه، به کنش هنری او رنگی رمانتیک بخشیده است.

وحدت جهان ماوراء با مفاهیم پیشینی ما از انسان و هنر، تنها با عمل و کنش هنری شکل می‌گیرد. این وحدت در قالب تعقل قابل ادراک نیست؛ تنها می‌توان آن‌ را تجربه کرد؛ حال‌آن‌که اساس هنر مدرن نیز بر همین رفتار استوار است. پارادایم هنر مدرن در همین مسیر، آکنده از فرم‌هایی است که جهانِ نشانه‌های تصویری ما را شکل داده است؛ اگرچه امروزه این تنها روایت مطرح از زیبایی و کنش هنری نیست، اما تاریخ دوّار است و در هر دور نمودی تازه از بستری کهنه سربر می‌آورد. در هنر ایرانی، رابطه‌ی کاربرد و تجرید فرمولی کهن، توازن مادی هنرمند و بقای زیستن آن ‌را تضمین می‌کند (سرنوشت هولناک اغلب آبستره ـ اکسپرسیونیست‌های آمریکایی را به‌خاطر داریم).  مرجان شکری در قالب گالری‌دار و هنرمند در دو سوی این جهان متقابل، سعی در ارائه‌ی زیستی هنرمندانه دارد. همراهی این دوگانه‌ی پارادوکسیکال، بی‌شک معضل عمومی مردم امروزه است؛ آن‌چه در فقدان و زیرو‌روشدن تعاریف کلی تمدن معاصر می‌بینیم.

هنر، این والاترین دست‌ساز انسانی، را با اقتصاد تعریف می‌کنند. امروزه بسیاری از نهادهای اقتصادی و گالری‌داران به‌طور پنهان یا به‌ وجه علنی، اثر هنری را آن‌چه قابل فروش است می‌پندارند؛ غافل از قوانین کیهانی و بافتار درونی انسان و حضور خیال و آن‌چه از اضطراب ابر هستی می‌کاهد.

مرجان شکری در این منظر بدون آرایه‌های نظری در زیست خود، این مهم را دریافته و لحن نقاشی خود را بیرون از مُدهای مطرح در لایه‌های اطوار روشن‌فکری ارائه می‌کند.

نقد نمایشگاه‌های دیگر به قلم جاوید رمضانی را اینجا بخوانید:

siavash hatam abadi 1

تعلیق | یادداشتی بر نمایشگاه «سیاوش حاتم‌آبادی»

تعلیق یادداشتی بر نمایشگاه «سیاوش حاتم‌آبادی» در گالری والی آوام مگ به قلم جاوید رمضانی «سیاوش حاتم‌آبادی»، هنرمند جوانی است که تجارب بسیاری را در حوزه‌ی نقاشی، گرافیک و موسیقی دارد. آشنایی من با او به نمایش آثارش در گالری «ایوان» باز‌می‌گردد؛ این نمایشگاه با عنوان «سینکرونیسیتی» استوار بر مفهوم «اتفاق» در جریان تولید اثر …

۰ comments

«سرگیجه» کاویان هازلی | فقدان اتوپیای خیالی

نقدی بر نمایشگاه «سرگیجه» کاویان هازلی گالری والی آوام مگ به قلم جاوید رمضانی کاندینسکی در مقاله‌ای که در باب فرم انتشار داد، گفته بود دو قطب مشخص در هنر مدرن انتزاع تمام‌عیار و رئالیسم تمام‌عیار است. این فاصله بعدها در طراحی، بیانی متفاوت یافت و رویکردها به طراحی متعین و ازپیش‌تعریف‌شده همراه با آنیت …

۰ comments
mostafa farajabadi o gallery 8

کوه کوه نیست | تأمل دیداری در آثار مصطفی فرج‌آبادی

کوه کوه نیست | نقدی بر مجموعه «کوه کوه است» مصطفی فرج‌آبادی گالری اُ آوام مگ: به قلم جاوید رمضانی نقاشی قدیمی‌ترین عمل هنری انسان‌هاست. تجربه‌ی شکار و برخورد با طبیعت و رسم و نقرِ آن بر روی صخره‌ها قدرت انسان‌‌ها را برای مواجهه با ترس‌هایشان افزایش می‌داده است.  این جریان کارکرد ذهن آنان را وسیع‌تر …

۰ comments

farid jahangir iranshahr 8

کوهستانِ فرید جهانگیر | چه چیزی زیستن امروزِ ما را معنا دهد

یادداشتی بر نمایشگاه «کوهستان»، آثار فرید جهانگیر گالری ایرانشهر آوام مگ: به قلم جاوید رمضانی تا چه حد می‌توان هنر را در غالب یک شی‌ء صرف یا رفتاری بر اساس تکنیک تعریف نمود؟ آیا هنر براساس ایده‌ی هنرمند شکل می‌گیرد؟ حضور ایده در ذهن آیا حاصل سازوکارِ تفکر است یا تحریک احساسات در لحظه‌ای مشخص؟ …

۰ comments
JavidRamezani1

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم جاوید رمضانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم جاوید رمضانی در این پرونده مروری داریم بر نقد نمایشگاه‌هایی که جاوید رمضانی در سال ۹۷ نگاشته است که مشتمل بر ۳۰ نقد است که قریب به اتفاق آن در حیطه نقاشی نوشته شده است. جاوید رمضانی سردبیر منتقدان برنامه هنرنامه، پر مخاطب‌ترین رویداد تخصصی هنرهای تجسمی است …

۰ comments
anne mohammad tatari 5

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۶ به قلم جاوید رمضانی

جاوید رمضانی مدیر سایت آوام مگ، مدرس، منتقد، مولف، هنربان و هنرمند تجسمی است، او با سابقه‌ای بالغ بر سی سال در حوزه هنر و بیش از ۵۰ نمایشگاه گروهی و ۲۵ نمایشگاه انفرادی در سرتاسر ایران و جهان، اینک به مدت هشت سال است که مدیریت سایت خبری هنری را در دست دارد. او همچنین موسس گروه هنری آوام و زیر شاخه‌های آن است. در کنار این‌ها سردبیر منتقدین برنامه هنرنامه ویژه نقد هنرهای تجسمی در شبکه چهار سیما نیز می‌باشد.

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

گفتگو با ساسان نصیری

گفتگو با ساسان نصیری: نقاشی برای من یک لذت شخصی است

گفتگو با ساسان نصیری: نقاشی برای من یک لذت شخصی است مجله هنرهای تجسمی آوام ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.