چهارشنبه , ۳۰ مرداد ۱۳۹۸
خانه | پژوهش | خلاصه کتاب مفاهیم عکاسی | نشانه‌شناسی

قسمت هفتم

خلاصه کتاب مفاهیم عکاسی | نشانه‌شناسی

خلاصه کتاب مفاهیم عکاسی | اصطلاحات کلیدی تاریخ و نظریه عکاسی
قسمت هفتم
دیوید بِیت، ترجمه‌ی محمدرضا رئیسی و مارال زیاری
حرفه‌نویسنده، تهران، 1395
آوام مگ تلخیص: نیلوفر تقی‌پور

نشانه‌شناسی

نشانه‌شناسی بررسی نظام نشانه‌هاست. «بارت» در کتابِ عناصر نشانه‌شناسی این ایده را که می‌توان غذا، مبلمان یا مد را به‌عنوان یک «زبان» تلقی کرد، بررسی نموده است. هدف از این طرح آن بود که به شناسایی قواعد بنیادینی مانند زبان بپردازد که عمل و کاربستی مانند گفتار را ممکن می‌ساخت. نویسنده، در این مقطع از کتاب با طرح این پرسش که «آیا عکاسی یک زبان است؟» ابتدا نشانه‌شناسی زبان را مورد بررسی قرار می‌دهد تا از رهگذر آن به نشانه‌شناسی در عکاسی دست یابد.

the key concepts 1

«فردینان دو سوسور»[1]، از بنیان‌گذاران اصلی نشانه‌شناسی مدرن، بر آن است که: زبان نظامی سازمان‌یافته از نشانه‌هاست که ما آن را به کار می‌گیریم تا بتوانیم خود را در فرهنگ انسانی بازنماییم. او بر این باور است که هر نشانه‌ی زبانی، اهمیت و معنی خود را نه از شیئی که بر آن اطلاق شده، بلکه از تفاوت میان نشانه‌های درون نظام زبان کسب کرده است. واژه‌ها یا نشانه‌ها با یک نظام خاص در کنار هم قرار می‌گیرند تا جمله را بسازند؛ پس می‌توان ادعا کرد که ساختاری بنیادی و مجموعه‌ای از قوانین و اصول سازمان‌دهنده در کار است که منطق زبان را پی‌ریزی می‌کند و چندان ربطی به ارجاع‌دادن به واقعیت ندارد؛

the key concepts 2

تنها هنگام مواجه با یک زبان متفاوت است که این شکاف میان زبان و جهان اشیاء (اشیائی که زبان آن‌ها را نام‌گذاری می‌کند) خود را به‌عنوان «پدیده‌ای غیرطبیعی» بازمی‌نماید؛ و شیوه‌ای که زبان، اشیاء را در جهان نام‌گذاری می‌کند با نظام متفاوتی رو‌به‌رو می‌شود و در نتیجه نشانه‌ها تنها در چارچوب زبانی خاص یا نظامی که در آن این نشانه‌ها عمل می‌کند، معنا می‌پذیرد. به‌طور خلاصه پیوند میان یک نشانه و شیئی که نشانه به آن اشاره دارد، به‌ دل‌خواه است و هیچ دلیلی جز این‌که موضوعی مربوط به یک قرارداد فرهنگی است، ندارد.

the key concepts 3

سوسور نشان‌ داد که نشانه‌ها در هر زبانی دل‌خواه و بدون علت هستند؛ و هیچ ارتباط ویژه‌ای با اشیاء مشخص و مورد اشاره یا مدلول ندارند؛ مگر قراردادی فرهنگی. او تشریح کرد که چگونه نشانه و مؤلفه‌های آن معانی را می‌سازند: «نشانه‌های زبانی از دو جزء تشکیل شده‌اند؛ یعنی دال و مدلول؛ دال سویه‌ی مادی نشانه است و مدلول، تصویر ذهنی حاصل از این اشاره است (مدلول، مفهوم شئ در ذهن ما و تصویر روان‌شناختی آن است). سوسور کارکرد زبان را در تثبیت «واقعیت» می‌داند؛ و عادت به‌کارگیری زبان توسط انسان‌ها، ارتباط با اشیاء پیرامون را طبیعی جلوه می‌دهد؛ و به این معناست که جهان آن است که در زبان می‌سازیم. زبان بازتابی منفعل از یک «جهان واقعی» نیست؛ بلکه راهی است که به آن طریق، آن را باز نموده و به‌عنوان «واقعیت» به آن می‌نگریم.

the key concepts 4

رمزگان عکاسی

برای به‌کارگیری یک زبان، «فرستنده» و «گیرنده» باید بدانند چگونه یک «رمزگان»[2] مشترک را به‌کار گیرند. در عکاسی رمزهای فراوانی در ابزارها تعبیه می‌شوند؛ به‌گونه‌ای که نیاز نیست در مورد آن‌ها بیاندیشیم. عکس‌گرفتن به منزله‌ی بهره‌گرفتن از مجموعه‌ای از رمزگان ازپیش‌تعریف‌شده است. برای خواندن این رمزگان باید به آن‌چه «امبرتو اکو»[3]، نشانه‌شناس و رمان‌نویس ایتالیایی، رمزگان پرسپکتیو می‌نامد، آشنا باشیم؛ او در مقاله‌ای با نام «نقد تصویر» در کتاب تفکر عکاسی با گردآوری و ویرایش «ویکتور برگین» آن را عنوان کرده است. برای شرح این مفاهیم، نویسنده نمونه‌هایی از عکاسی و سینما در کتاب عنوان کرده است.

the key concepts 5

به‌عنوان مثال: نورپردازی در سینما، تئاتر، نقاشی و حتی زندگی روزمره، از لحاظ فرهنگی نیز رمزگذاری می‌شود (جهت نور واجد معناست). امبرتو اکو مشخصاً به نورپردازی به‌عنوان یک رمزگان اشاره‌ای ندارد؛ شاید به این دلیل که نورپردازی با بسیاری از رموز دیگر درگیر است و دست‌کم در ایجاد سایه‌روشن، شمایل‌پردازی و رمزگان بلاغی سهم دارد.

اکو در مقاله‌اش فهرستی موقت از ده رمزگان عکاسی ارائه می‌دهد؛ هرچند که این‌ها رمزگان‌های بلاغت یا فن‌ بیانی است که در نشانه‌شناسیِ عکاسی، بسیار توسعه یافته است. علم بلاغت، دانشی است که به ارائه‌ی خلاصه‌ای از نحو‌ه‌ی بیان‌گری عکس‌ها یاری می‌رساند.

the key concepts 6

پی نوشت:

  1. Ferdinand de Saussure
  2. Code
  3. Umberto Eco

نوشته‌های پیشنهادی

تبریک عید غدیر

عید غدیر خم بر جهانیان مبارک‌باد

///عید غدیر خم بر جهانیان مبارک‌باد/// مجله هنرهای تجسمی آوام فرا رسیدن عید سعید غدیر ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.