آنچه باید از مرمت موزه هنرهای معاصر تهران بدانید

آنچه باید از مرمت موزه هنرهای معاصر تهران بدانید
نگاهی به مراحل بازسازی و مرمت موزه‌ی هنرهای معاصر تا به امروز
مجله هنرهای تجسمی آوام: تهیه و تنظیم رضا یاسینی
عکس: آزاده شهریاری


گزارش نشست مرمت موزه هنرهای معاصر

پروژه بهسازی موزه هنرهای معاصر تهران با توجه به گذشت بیش از 40 سال از عمر ساختمان موزه، با هدف ترمیم و بهسازی آن و هم‌چنین بهسازی و افزایش ظرفیت گنجینه موزه، در اواخر اردیبهشت ماه سال ۹۷ آغاز گردید.

 در ابتدا بنا به گفته‌ی مدیران وقت موزه و وزارت ارشاد، مقرر شد کلیه اقدامات مربوطه در یک فاز و طی مدت 6 ماه به پایان برسد. اما حال پس از گذشت 14 ماه از شروع فعالیت‌های مرمت و بازسازی موزه به گفته‌ی مسئولین وقت پس از بررسی‌های به عمل آمده حین کار و همچنین اهمیت ساختمان و حساسیت گنجینه و آثار موجود و الزامات امنیتی و ضرورت دقت در اجرا، تنها 60 % کار اجرا شده و این پروژه به دو فاز تقسیم شده است:

       – فاز اول: ترمیم و بهسازی ساختمان موزه، مرمت و به روزرسانی سیستم تأسیسات و الکتریکال گالری‌ها و سیستم‌های امنیتی.

       – فاز دوم: بهسازی و افزایش ظرفیت گنجینه، ترمیم و به روزرسانی و مجزا نمودن سیستم تأسیسات گنجینه و الکتریکال مجموعه.

در حال حاضر پیشرفت فیزیکی کل مرمت موزه 60.3% است و تنها بخش‌های باقیمانده مرمت موزه که به دلیل حساسیت و الزامات امنیتی و اجرایی با دقت بیشتری در برنامه اجرایی قرار گرفته است بهسازی گنجینه، تأسیسات مربوط به آن و الکتریکال مجموعه است که در حال حاضر نقشه‌های آن‌ها به طور کامل نهایی شده و قراردادهای تأمین تجهیزات و ساخت و نصب منعقد گردیده و ساخت آغاز گردیده است.

در ادامه نگاهی به مراحل بازسازی موزه تا به امروز می‌اندازیم.

  • جبهه‌های اصلی مرمت موزه:

اقداماتی که برای مرمت موزه باید انجام می‌گرفت در 12 جبهه اصلی شامل:

  • بام
  • گالری‌ها
  • نما
  • محوطه حیاط میانی
  • محوطه باغ مجسمه
  • گنجینه
  • موتورخانه و تأسیسات مرکزی
  • تأسیسات و سیستم هوارسان‌ها و سرمایش و گرمایش موزه
  • آتش‌نشانی و اطفاء حریق
  • سرویس‌های بهداشتی
  • نورپردازی شامل نور روشنایی عمومی و تخصصی
  • سیستم‌های امنیتی و حفاظتی موزه

که با توجه به ضرورت در 130 جبهه فرعی طبقه‌بندی می‌گردند.

  • ضرورت مرمت موزه در این بخش‌ها
  • آب‌بندی و عایق‌بندی بام و فضاهای اطراف با توجه به عمر موزه و نفوذ آب باران و رطوبت به بخش‌های مختلف ازقبیل دیوارهای فضای گالری‌ها و اداری و احتمال آسیب به آثار و ساختمان موزه
  • از لحاظ انرژی (سرمایش و گرمایش) همواره سه گروه در معرض آسیب قرار داشتند:
  • آثار هنری
  • بازدیدکنندگان
  • اتلاف انرژی در موزه

کاری که انجام شده این است که ساختمان موزه از سه جبهه عایق حرارتی شده:

  • بام: در حال حاضر بام به لحاظ حرارتی با جزئیات خاص مهندسی که تنها در ساختمان‌های خاص در ایران اجرا شده عایق حرارتی گردیده.
  • شیشه‌ها و پنجره‌ها : با استفاده از شیشه‌های دوجداره لمینیت شده و گاز مابین آن‌ها که هم از لحاظ حرارتی و هم صوتی کاملاً عایق می‌گردد. ضمن اینکه با لمینیت کردن شیشه‌ها، احتمال شکستن شیشه‌های قدیمی و آسیب به آثار با توجه به عمر موزه به صفر رسید.
  • کانال ناکش اطراف ساختمان : که هم عایق حرارتی و هم عایق رطوبتی با جزئیات خاص گردیده است.
  • رفع آسیب‌های وارده در طول زمان به موزه شامل:
  • گچکاری مجدد دیوارهای گالری‌ها جهت مرمت درز و ترک‌های موجود و پوشش مناسب دیوارهای گالری‌ها
  • مرمت و شست‌وشوی سنگ‌های نما و بتن نما
  • بهسازی و نوسازی زیرساخت‌های تأسیساتی:
  • زیرساخت‌های تأسیساتی موزه، تعمیر، بهسازی و یا نوسازی می‌گردد.
  • تمامی لوله‌های تأسیساتی بر اساس استاندارد روز عایق گردیده است.
  • رفع برخی زواید که طی سال‌ها به صورت غیراصولی به موزه اضافه شده بود شامل:
  • چراغ‌ها و پروژکتورهایی که در بنا کار گذاشته شده بوده
  • لوله‌ها و سیم‌کشی‌هایی که در جاهای مختلف کشیده شده بود.
  • ترمیم و حفظ ارزش‌های کالبدی بنا از قبیل ورق‌های مس نما، که از بخش‌های حساس و زمان بر و در عین حال پر هزینه پروژه است.
  • بهسازی و لایروبی چاه‌های فاضلاب (جذبی) محوطه و ایجاد لوله‌ها و چاه‌ها و کفشورهای جدید جمع‌آوری آب باران در محوطه با توجه به تجمع آب‌های سطحی در هنگام بارندگی در محوطه حیاط میانی و امکان استفاده مجدد از این آب برای آبیاری فضای سبز محوطه
  • بهسازی و مرمت گنجینه موزه که به چند منظور در برنامه قرار گرفت:
  • افزایش ظرفیت گنجینه
  • مرمت و بهسازی ابنیه و تجهیزات گنجینه
  • نوسازی و استانداردسازی سیستم تأسیساتی گنجینه (حرارتی، برودتی و رطوبتی) جهت حفظ آثار
  • کاهش بار موجود بر هر مترمریع از سقف موزه با توجه به مرمت بام با جزئیات مهندسی

به روزرسانی و تجهیز سیستم‌های امنیتی، حفاظتی و دوربین‌های مداربسته موزه

در همین ارتباط اینجا بخوانید:

گزارش فرآیند مرمت و بازسازی موزه‌ی هنرهای معاصر تهران