خانه | نقد و بررسی | نقد | «نامرئی‌ها» سه هزار بار به طبیعت نزدیک‌ترند

مجموعه عکس امیرحسین شایگان

«نامرئی‌ها» سه هزار بار به طبیعت نزدیک‌ترند

«نامرئی‌ها» سه هزار بار به طبیعت نزدیک‌ترند
نقدی بر نمایشگاه «نامرئی‌ها» مجموعه عکس امیرحسین شایگان
مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم مریم روش‌فکر

امیرحسین شایگان گالری والی

در عصر اولین جمعه‌ی مردادماه، گالری «والی» میزبان نمایشگاهی از آثار هنرمند جوان، «امیرحسین شایگان»، است. مجموعه‌ی عکسی با عنوان «نامرئی‌ها» که در ابعاد متنوع و سیاه‌وسفید به تماشا گذاشته شده است.

شایگان متولد سال ۱۳۵۹، در رشته‌ی مهندسی کشاورزی تحصیل کرده است؛ او زندگی خود را به واسطه‌ی شغل پدرش به‌عنوان یک فعال محیط‌ زیست و حشره‌شناس در بخشی از غنی‌ترین منابع طبیعی کشور پهناور ایران گذرانده است و در همین تجربیات  است که علاقه‌ی او به طبیعت شکل گرفته و آثارش با تأثیر از این علاقه متولد شده‌اند.

امیرحسین شایگان گالری والی

عکس‌هایی درشت‌نمایی‌شده تا آنجاکه از سوژه، جز بافتی از آن برجای نمانده و تصاویری انتزاعی خلق شده‌اند؛ تصاویری که زیبا و شبیه به مناظر طبیعت هستند. شایگان، برای به‌دست‌آوردن این تصاویر، به کمک برادر خود تجهیزات اپتیکی خاصی را تولید و به دوربین الحاق کرده که قدرت بزرگنمایی آن را تا ۳۰۰۰ درجه بالا برده است. این کار جهت کاهش هزینه‌های عکاسی با میکروسکوپ الکترونی و ایجاد تصاویری متفاوت با عکس‌های صرفاً علمی صورت گرفته که در کارماده و ارائه‌ی عکس‌ها مؤثر بوده و نتایج دقیقی حاصل کرده است.

آثار شایگان خرده‌مناظر تخیلیِ حاصل از تصویری جزئی است که کل خود را در این استحاله‌ پشت سر می‌گذارد. اساساً در عکاسی ماکروگرافی یا ریزنگاری، فرورفتن در جزئیات، موجب کشف و شهودی درون‌گرایانه می‌شود و شباهت‌ها و تصاویری را نمایان می‌سازد که رابطه‌ی فلسفیِ میان جزء و کل را پررنگ و پدیدار می‌سازد. رابطه‌ی جزء و کل در این نوع تصویر، هم بر تکثر اجزا و هم بر تکرارپذیری آن و یگانگی کل، صحه می‌گذارد و می‌توان متصور شد که هر جزئی در درون خود الگویی از یک کل واحد را تکرار می‌کند. هنرمند بر آن است که در نمایشگاه خود تکثر و تنوع اجزای درونی و نادیدنی طبیعت را تحسین کرده و امیدوار باشد با جمع‌آوری این قطعات معمای بزرگ چیستی آن (طبیعت) را مانند پازلی تکمیل و حل کند. او دل‌بسته‌ی اشکال طبیعت است که در اندازه‌های مختلف از ریزذره تا غول‌آسا تکرار می‌شوند و دائماً یکدیگر را بازمی‌تابانند.

در متنی که «نینا عصری» بر نمایشگاه نوشته است، اشاره شده است که همه‌ی سوژه‌هایی که از آن‌ها عکاسی شده، از منظر طبیعی، مرده محسوب می‌شوند که دلیل آن رعایت اخلاق زیست‌محیطی عکاس بوده است. او هم‌چنین علت این انتخاب توسط عکاس را جست‌وجوی روح زندگی در طبیعت دانسته که حتی بعد از مرگ هم جریان دارد و می‌تواند وجهی ‌مفهومی را به عکس‌های این مجموعه نسبت دهد؛ اما به نظر می‌رسد این رویکرد با کلیات نمایشگاه متناسب نیست.

امیرحسین شایگان گالری والی

به عقیده‌ی من این نمایشگاه دارای رویکرد زیبا‌شناسانه‌ی فرمی و بیرونی است و نمی‌توان بار اضافه‌تری بر آن تحمیل کرد. او روحی طبیعت‌گرا دارد و ستایش‌گر زیباییِ بالقوه‌ی درون آن است که در ابعاد کوچک و بزرگ تکرار می‌شود؛ اما همواره بین او و این تصاویر فاصله‌ای مشخص برقرار است. این فاصله حاصل عدم ورود عکاس به تصویر است؛ تصاویری که مستقیم و بدون دخالت خاصی آن‌جا حضور دارند؛ آن‌ها صرفاً توسط عکاس انتخاب شده‌اند و هیچ ردی از او و نگاه خاص او در آن دیده نمی‌شود.

اشکال زیبای موج‌مانند که در واقع پوسته‌ی پشت یک ملخ هستند، مانند شن‌های‌ روان یا سیلاب جلوه می‌کنند؛ اما ردی از تفسیر عکاس دربرابر این حالت خاص که بافت هستی در پشت یک ملخ به خود گرفته دیده نمی‌شود؛ در واقع تصاویر او فاقد تصور هستند.

او به مجموعه‌ی خود یک کلیت نمی‌بخشد؛ زیرا اجزای آن را جدا از خودش آفریده و به آن ورود نکرده است؛ بنابراین سرنوشت این مجموعه نیز در هاله‌ای از ابهام قرار می‌گیرد و مشخص نیست که وظیفه‌ی زیبایی‌شناسانه‌ی این تصاویرِ فرم‌گرا و انتزاعی در چه بستری به سرانجام می‌رسند. آیا این آثار تزئینی هستند، یا مفهومی و کنش‌گر؛ و مخاطب دربرابر آن‌ها سویه‌ای انفعالی دارد یا قرار است با آن‌ها به تعامل برسد؟ این‌ها سؤالاتی هستند که شایگان در درازمدت به آن‌نها پاسخ خواهد داد تا روند تولید هنری خود را سامان دهد.

نقدهای دیگر به همین قلم:

یادواره کیارستمی در مرکز نبشی

چند روزی در میان مرکز نبشی و یادواره‌ی عباس کیارستمی

چند روزی در میان مرکز نبشی و یادواره‌ی عباس کیارستمی نقدی بر نمایشگاه «چند روزی در میان مرکز نبشی» یادواره‌ی عباس کیارستمی آوام مگ: به قلم مریم روش‌فکر چند روزی است که دومین نمایشگاهی که «پرهام دیده‌ور»، به یادبود عباس کیارستمی، گردآوری کرده، در حال برگزاری است. نمایشگاهی از هفتاد‌و‌نه عکاس به مناسبت هفتاد‌و‌نهمین سالروز …

۰ comments
نمایشگاه «دو شهر» - نگارخانه‌ی دانشگاه هنر

تهران از نگاه دانشجویان ایرانی و آلمانی در نگارخانه‌ی دانشگاه هنر

تهران از نگاه دانشجویان ایرانی و آلمانی نگاهی به نمایشگاه «دو شهر» در نگارخانه‌ی دانشگاه هنر به همت دکتر «محمد مترجم‌زاده» و پروفسور «یورگ وینده» آوام مگ: به قلم مریم روشن‌فکر «دو شهر»، عنوان نمایشگاهی است که حاصل بخشی از برنامه‌ی سه‌ساله‌ی تبادل دانشگاهی بین گروه عکاسی دانشگاه هنر و دانشگاه دورتموند بوده که با حمایت …

۰ comments
یحیی دهقانپور گالری آران

یحیی دهقانپور | بازیابیِ ارزشِ عکاسی‌شدن

بازیابیِ ارزشِ عکاسی‌شدن نقدی بر نمایشگاه «بهاریه‌»‌ی یحیی دهقانپور | گالری پروژه‌های آران آوام مگ: به قلم مریم روشن‌فکر عکاسیِ هنری در ایران تاریخی سردرگم و ناشناخته دارد که تاکنون سامانی به آن داده نشده ‌است، اما از میان نام‌هایی که بی‌شک در روند شکل‌گیری و بالیدن آن مؤثر بوده‌اند، یحیی دهقانپور یکی از مؤثرترین …

۲ comments

آرش بهرامی گالری اعتماد نگارستان

یادداشتی بر نمایشگاه آرش بهرامی در گالری اعتماد نگارستان

یادداشتی بر نمایشگاه آرش بهرامی در گالری اعتماد نگارستان هنر سیلوئت بدوی آوام مگ: به قلم مریم روشن‌فکر در اولین هفته‌ی آغاز به کار گالری‌ها در سال جدید، سالن گالری اعتماد در باغ‌موزه‌ی نگارستانِ تهران میزبان آثار آرش بهرامی است، هنرمندی که زیست‌گرایی و زیست‌هراسی را نقطه‌ی عزیمتِ فکریِ نمایشگاهِ خود قرار داده ‌است. این …

۱ comment
مریم روشنفکر منتقد

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم مریم روشن‌فکر

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم مریم روشن‌فکر در این پرونده مروری داریم بر نقد نمایشگاه‌هایی که مریم روشن‌فکر در سال ۹۷ نگاشته است که مشتمل بر ۲۶ نقد است که قریب به اتفاق آن در حیطه‌ی عکاسی، نقاشی و چیدمان نوشته شده است. مریم روشن‌فکر از منتقدان برنامه‌ی هنرنامه، پر مخاطب‌ترین رویداد تخصصی …

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

مصاحبه با امیرحسین اکبری علویجه

امیرحسین اکبری علویجه | گفتگو در تهران به روش سامورایی

امیرحسین اکبری علویجه از تجربه‌های نقاشانه‌اش می‌گوید «أساطیر من، آشوب‌هاى من و انسان‌هاى دیگر را ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.