یکشنبه , ۲۴ شهریور ۱۳۹۸
خانه | نقد و بررسی | نقد | انسان‌گرایی در گلدان نقاشی‌های فریبا فرقدانی

نقد نمایشگاه

انسان‌گرایی در گلدان نقاشی‌های فریبا فرقدانی

متن یک گلدان در فضای هیچ، داستانی دیرینه و همچنان زیبا
نقدی بر نمایش «فریبا فرقدانی» در گالری «اعتماد»
مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم جاوید رمضانی

1Fariba Farghadani E Catalogue 1

در هفته گذشته، به نگارخانه‌ی «اعتماد» در کاخ «نگارستان» رفتیم که پذیرای نقاشی‌های «فریبا فرقدانی» بود؛ نقاشی که به سراغ طبیعت رفته است. او کارنامه‌ی درخشانی در سال‌های گذشته دارد که در رشته‌ی نقاشی دانشگاه آزاد، به‌عنوان مدرس و هنرمند در اصفهان مشغول به کار و فعالیت است. فرقدانی، علاوه بر نقاشی در زمینه‌ی مجسمه‌سازی نیز فعال است و شاهد حضور او در بینال‌های مجسمه‌سازی نیز بوده‌ایم.

دست‌آویز و سوژه‌ی عمده‌ی آثار فرقدانی، در این کارنما «گلدان» است.

2Fariba Farghadani E Catalogue 1

کلمه‌‌ی گلدان، اشاره به شیئی دارد که گل‌ها در آن قرار می‌گیرند و در حاشیه‌ی این معنی، گلدان نشان‌دهنده‌ی سفری است که گل در الزام زندگی با انسان دارد؛ سفری از دل طبیعت به گلدان و خانه‌ی آدمیان. یکی از مفاهیمی که با تأکید بر گلدان به ذهن متبادر شود، هبوط آدمی است؛ نقاش به جهت روشنگری مخاطبان در بیانیه‌ی خود این‌چنین نگاشته است: «متن یک گلدان در فضایی هیچ؛ داستانی است که قرن‌هاست با هر زمینه و باور فرهنگی، به آن بسیار پرداخته شده است.»

3Fariba Farghadani E Catalogue 1

در این‌جا هنرمند مشخصاً اعلام می‌کند که گلدان یک بهانه است و در ادامه تأکید دارد، متن یک گلدان در سکوت، می‌تواند باور دیگری در ما ایجاد کند، زمانی که نگاه و پنداری متفاوت داشته باشیم؛ عزلت یک گلدان در سکوتی وهم‌آلود یا در ناکجاآبادی از رنگ. تمام این‌ گزاره‌ها باور مرا نسبت به مکان امن نقاشی شکل می‌دهد.

4Fariba Farghadani E Catalogue 1

فرقدانی، فعل نقاشی را رفتاری جهت سامان‌دادن زیست خود می‌داند و گلدان را دست‌مایه‌ی شکلی برای بیان و اشاره به تلاطم‌های بودن و شدن می‌پندارد. آیا هنرمند، نقاشی را مقدم بر زندگی می‌‎داند یا نقاشی را کاهنده‌ی اضطراب زیستن؟

«پنداری دیگر»، نامی است که هنرمند برای نمایشگاه انتخاب کرده و اشاره به تفکر دارد. او در ادامه‌ی متن بر حضور تأکید دارد و این تأکید دال بر همان پندار دیگر است؛ اما این چگونگی کیفیت ‌بودن، مخاطب را با چنین سؤالی روبه‌رو می‌کند که چگونه باید در متن بود؟

5Fariba Farghadani E Catalogue 1

عمده‌ی این نقاشی‌ها دارای کادری عمودی هستند؛ بالای کادر تهی است و در پایین، گلدانی قرار دارد. توجه به این قرارگیری، گویای نحوه‌ی نزدیکی نقاش به جهان خارج است؛ و هر مضمونِ انتزاعی در نقاشی‌ها عینیت یافته و مادی شده است؛ بنابراین با نگاهی به کل نقاشی‌ها و تکرارهای معنادار، ما از مضمونی سخن می‌گوییم که می‌توان آن را روییدن از محال نامید.

6Fariba Farghadani E Catalogue 1

علت گزینش این نام، آن است که در تمام نقاشی‌ها، رویش از سمت پایین به بالا تکرار شده است؛ عنصر گلدان نقش اصلی را در این نقاشی‌ها ایفا می‌کند؛ گیاه به دو هم‌خانواده‌ی خود یعنی نور و خاک و با متضاد خود یعنی فضای تهی، نزدیک می‌شود و در این نزدیکی است که شاهد ازبین‌رفتن مرزهای این عناصر می‌شویم و هرچه درون این‌هاست میل به بالارفتن و رویش می‌یابد؛ اما همواره مانعی برای رشد وجود دارد؛ ولی رویش با تمام فرسودگی‌ها آغاز می‌شود، ادامه می‌یابد و حتی در پاره‌ای از آثار، اوج گرفته و تا بیکران ادامه دارد؛ اکنون نکته آن است که نقاش برای نشان‌دادن مفهوم انتزاعی حضور از چه عناصری استفاده کرده است؟

Fariba Farghadani E Catalogue 1

منظره‌ی نقاشی‌ها، حاصل دنیای خیالی نقاش و دریافت او از عوامل بیرونی است؛ نقاش در پیوندش با مفاهیم اصلی و انتزاعی زندگی، چون تولد، مرگ و تلاش برای زیست، جهانی خلق کرده است که همه‌ی موجودات آن، میل سرسختانه‎ای برای زیستن دارند؛ این میل برای زیستن و مبارزه برای ماندن را خط سیر اصلی نقاش در زندگی می‌بینیم؛ این میل با کادرهای عمودی بافت ناهمگن در پس‌زمینه و خطوط افق، هم‌چنین تضاد نگه‌د‌اری خاکستری و فام میان گلدان‌ها و زمینه مشخص می‌شود.

در تأکید بر این نکته، می‌توان از تابلویی نام برد که با سوژه‌ی اصلی نمایشگاه در تضاد است؛ این نقاشی‌های کوچک، انسان‌هایی را نشان می‌دهند که با فیگورهایی متفاوت و لحنی بیان‌گرا کار شده‎اند؛ بافت خشن و شکل‌هایی پرتحرک در عین قرارگیری در میان کادر، انسان‌گرایی هنرمند را پدیدار ساخته و ساحتی سمبلیک و بینامتنی برای گلدان‎ها به‌وجود می‎آورد.

7Fariba Farghadani E Catalogue 1

این‌جاست که انسان، نادیدنی شده، ولی در دیدنی‌ها می‌توان ردپایش را یافت. دورنمای این نقاشی‌ها در نگاه پنهان طبیعت آغاز شده و در افق‌های کوتاه کشیده می‌شود. نقاش برای خلق این‎گونه دورنماها، نه‌تنها از طبیعت تقلید نکرده بلکه یکسره طبیعت را دیگرگون می‌سازد. حال، دیگر طبیعت یک سمبل نیست و نقاشی‌ها در حال رفت و آمد بین دو نشانه‌اند؛ منظره‌ای درونی که احساسات نقاش است و سپس منظره‌ای بیرونی که دورنما را ساخته است. جهان ساخته‌شده در نقاشی‌ها بسیار وسیع است و هر گلدان در تعامل کامل با مکانی است که در آن قرار گرفته است.

نقاشی‎‌های فرقدانی، صادقانه و دارای رویکردی عرفانی‌‌اند؛ هنرمندی که از بستر و سرزمین هنر اصیل ایرانی برخاسته و رگه‌های این معرفت کهن در لحن مفهومی او پیداست.

نقد نمایشگاه‌های دیگر به قلم جاوید رمضانی را اینجا بخوانید:

Sassan Nassiri Iranshahr 1398 9

تلفیق نگاه هنر شکل‌گرا با نگاهی جدید در آثار ساسان نصیری

تلفیق نگاه هنر شکل‌گرا با نگاهی جدید در آثار ساسان نصیری نقدی بر نمایشگاه «ساسان نصیری» در گالری «ایرانشهر» مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم جاوید رمضانی جای شک است که بتوان تشریح کامل و همه‌جانبه‌ای از محصول هنری یک هنرمند ارائه داد؛ به‌خصوص اگر هنرمند در کار خود خبره باشد؛ نقاش به‌وسیله‌ی منطق هنری از …

۰ comments
iran art homa 72107

پدید آمدن هیولای اجباری در گالری هما

پدید آمدن هیولای اجباری در گالری هما نقدی بر نمایش «شادی اجباری» با نام «پدید آمدن هیولا» در گالری «هما» مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم جاوید رمضانی مرگ‌اندیشی، خصلتی است که بزرگان دین و اندیشه بر آن سفارش کرده‌اند؛ بمیرید، پیش از آن‌که بمیرید؛ به‌راستی آن‌که به‌هنگام نمی‌زید چگونه به‌هنگام می‌میرد؟ بدون ‌شک مرگ، …

۰ comments
sale sharifi iran art homa gallery 2

ساله شریفی و تکثیر عشق در جهان معاصر 

ساله شریفی و تکثیر عشق در جهان معاصر نقدی بر نمایش «این سری عاشقانه باشه» در گالری «هما» مجله هنرهای تجسمی آوام: جاوید رمضانی «گل« به‌عنوان عنصر طبیعی در جایگاه سوژه، همواره منشأ الهام هنرمندان بوده است؛ اما این فرم ‌طبیعی با گذشتن از فیلتر ذهن هنرمند، به تفاوت‌هایی نایل می‌شود که در نگاه مخاطب …

۰ comments
siavash hatam abadi 1

تعلیق | یادداشتی بر نمایشگاه «سیاوش حاتم‌آبادی»

تعلیق یادداشتی بر نمایشگاه «سیاوش حاتم‌آبادی» در گالری والی آوام مگ به قلم جاوید رمضانی «سیاوش حاتم‌آبادی»، هنرمند جوانی است که تجارب بسیاری را در حوزه‌ی نقاشی، گرافیک و موسیقی دارد. آشنایی من با او به نمایش آثارش در گالری «ایوان» باز‌می‌گردد؛ این نمایشگاه با عنوان «سینکرونیسیتی» استوار بر مفهوم «اتفاق» در جریان تولید اثر …

۰ comments
marjan shokri chahar gallery 3

دنیای درون و جهان بیرون در آثار مرجان شکری

نقدی بر نمایشگاه «مرجان شکری» در گالری «چهار» ذره‌ دیوانه‌ی خدا آوام مگ به قلم جاوید رمضانی عالم خُرد و عالم کلان، دنیای درون و جهان بیرون، مرزها و افق‌های دانش ما را از هستی محدود کرده‌اند. با تعاریفی که در قرن هجدهم از زیبایی‌شناسی به‌عنوان علم ادراک در حوزه‌های مادون عقلانیت توسط «بوم گارتن» …

۰ comments

«سرگیجه» کاویان هازلی | فقدان اتوپیای خیالی

نقدی بر نمایشگاه «سرگیجه» کاویان هازلی گالری والی آوام مگ به قلم جاوید رمضانی کاندینسکی در مقاله‌ای که در باب فرم انتشار داد، گفته بود دو قطب مشخص در هنر مدرن انتزاع تمام‌عیار و رئالیسم تمام‌عیار است. این فاصله بعدها در طراحی، بیانی متفاوت یافت و رویکردها به طراحی متعین و ازپیش‌تعریف‌شده همراه با آنیت …

۰ comments
mostafa farajabadi o gallery 8

کوه کوه نیست | تأمل دیداری در آثار مصطفی فرج‌آبادی

کوه کوه نیست | نقدی بر مجموعه «کوه کوه است» مصطفی فرج‌آبادی گالری اُ آوام مگ: به قلم جاوید رمضانی نقاشی قدیمی‌ترین عمل هنری انسان‌هاست. تجربه‌ی شکار و برخورد با طبیعت و رسم و نقرِ آن بر روی صخره‌ها قدرت انسان‌‌ها را برای مواجهه با ترس‌هایشان افزایش می‌داده است.  این جریان کارکرد ذهن آنان را وسیع‌تر …

۰ comments

farid jahangir iranshahr 8

کوهستانِ فرید جهانگیر | چه چیزی زیستن امروزِ ما را معنا دهد

یادداشتی بر نمایشگاه «کوهستان»، آثار فرید جهانگیر گالری ایرانشهر آوام مگ: به قلم جاوید رمضانی تا چه حد می‌توان هنر را در غالب یک شی‌ء صرف یا رفتاری بر اساس تکنیک تعریف نمود؟ آیا هنر براساس ایده‌ی هنرمند شکل می‌گیرد؟ حضور ایده در ذهن آیا حاصل سازوکارِ تفکر است یا تحریک احساسات در لحظه‌ای مشخص؟ …

۰ comments
JavidRamezani1

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم جاوید رمضانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم جاوید رمضانی در این پرونده مروری داریم بر نقد نمایشگاه‌هایی که جاوید رمضانی در سال ۹۷ نگاشته است که مشتمل بر ۳۰ نقد است که قریب به اتفاق آن در حیطه نقاشی نوشته شده است. جاوید رمضانی سردبیر منتقدان برنامه هنرنامه، پر مخاطب‌ترین رویداد تخصصی هنرهای تجسمی است …

۰ comments
anne mohammad tatari 5

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۶ به قلم جاوید رمضانی

جاوید رمضانی مدیر سایت آوام مگ، مدرس، منتقد، مولف، هنربان و هنرمند تجسمی است، او با سابقه‌ای بالغ بر سی سال در حوزه هنر و بیش از ۵۰ نمایشگاه گروهی و ۲۵ نمایشگاه انفرادی در سرتاسر ایران و جهان، اینک به مدت هشت سال است که مدیریت سایت خبری هنری را در دست دارد. او همچنین موسس گروه هنری آوام و زیر شاخه‌های آن است. در کنار این‌ها سردبیر منتقدین برنامه هنرنامه ویژه نقد هنرهای تجسمی در شبکه چهار سیما نیز می‌باشد.

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

نمایشگاه سپیده احمدی منفرد در گالری سایه

سپیده احمدی‌منفرد «تا مرداد» در گالری سایه

سپیده احمدی‌منفرد «تا مرداد» در گالری سایه نقدی بر نمایشگاه «سپیده احمدی‌منفرد» در گالری «سایه» مجله ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.