خانه | نقد و بررسی | نقد | از سپیده‌دمان تا غروب انتزاع | نقدی بر نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی

نقد نمایشگاه

از سپیده‌دمان تا غروب انتزاع | نقدی بر نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی

از سپیده‌دمان تا غروب انتزاع | نقدی بر نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی
گالری اعتماد
مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی

نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد

حبیب فرج‌آبادی در نمایشگاه اخیرش در پی انتزاع است و نه انتزاع کردن تصویری برآمده از طبیعت یا واقعیت عینی بیرونی. این کم‌و‌بیش همان مفهومی است که کلارا فیمن، از نشریه‌ی وال‌استریت اینترنشنال بر آثار حبیب فرج‌آبادی نوشته و بر دیوار اعتماد ثبت شده است: «این آثار به معنای خود انتزاعی تنها از واقعیت‌ها یا تصاویری نیست که ما را احاطه کرده، بلکه این خود انتزاع است، کاری که از ابتدا با یک انگیزه‌ی ناخودآگاه شکل گرفته است…». این اشاره علاوه بر این‌که قرار است راهنمای ما در تماشای آثار این هنرمند باشد که در عین‌حال آثار او را به یک شاخه‌ی برجسته و بزرگ از هنر انتزاعی متصل می‌کند. پس علاوه بر جلوه‌ی بصری آثارش که تا حدی یادآور شکلی از انتزاع است که در سال‌های پس از جنگ دوم در ایالات متحده‌ی آمریکا نضج گرفته و رشد کرد، نوشته‌ی این منتقد آمریکایی بر آثار هم لاجرم ما را به آن سنت و جریان هنری وصل می‌کند. نام‌هایی از جریان موسوم به مکتب نیویورک و انتزاع پسانقاشانه به ذهن متبادر می‌شوند؛ از آرشیل گورکی گرفته تا هانس هارتونگ یا حتی خوان میرو، و از این منظر می‌توان گفت که فرج‌آبادی کوشیده تا فارغ از آموزه‌هایی چون هنر بومی یا لحن و زبان ایرانی کار کند. از این منظر هم او به جریان جهانی انتزاع نزدیک می‌شود، جایی که مفهوم انتزاع، منتزع از مفاهیم ملی‌گرایی و یا عناصر بومی، یک‌سره به یک زبان جهانی وصل می‌شود که شعار، سودا و آرمان مدرنیست‌ها بود. پس از این جنبه‌ها به نظر می‌رسد با هنرمندی طرفیم که به دور از جریانات اصلی هنر معاصر هم‌چنان به یک سنت قدیمی‌تر وفادار مانده است.

نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد

با این‌حال به همان نسبت که آثار او – بنا به گفته‌ی فیمن – «از ابتدا با یک انگیزه‌ی ناخودآگاه…» شکل گرفته‌اند، می‌توان رد پای جریانات هنری فراوانی را در آثارش جستجو کرد. این نکته را می‌توان در اشکال مختلف کار هنری فرج‌آبادی دید که در دو طبقه‌ی اعتماد به نمایش درآمده‌اند؛ از آثار رهاتر بر روی بوم‌های بزرگ تا آثار متمرکزترش بر روی مقوا که تکرار هاشورهای رنگی هستند. تفاوت به نسبت واضحی میان این دو شکل تصویرگری از آثار فرج‌آبادی به چشم می‌خورد که هر کدام انگار ریشه در یک جریان متفاوت دارند. پس به نظر می‌رسد که آن‌چه هنرمند نمایش داده، بیش از آن‌که ناشی از یک خودانگیختگی یا آن‌چنان که فیمن گفته، «انگیزه‌ی ناخودآگاه» باشد ادای دین به اشکال و جریانات مختلف هنر انتزاعی است. از این‌رو بیش از آن‌که ما شاهد آثاری باشیم که با «انگیزه‌ی ناخودآگاه» تولید یا ناشی از خودانگیختگی نقاش باشند، شاهد ارجاعات هنرمند به سبک‌ها، شیوه‌ها و اشکال گوناگون هنر انتزاعی هستیم. از این جهت به نظر می‌رسد که ما داریم مجموعه‌ای از ارجاعات را تماشا می‌کنیم و نه لزوماً آن‌چه خودانگیختگی یا آثاری با «انگیزه‌ی ناخودآگاه» خوانده می‌شود. پس آیا آن‌چه فرج‌آبادی به نمایش گذاشته به واقع حاصل «انگیزه‌های ناخودآگاه» است یا تداعی اشکال گوناگون هنر انتزاعی در سال‌های پس از جنگ دوم جهانی؟

نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد

با همه‌ی این‌ها، آثار فرج‌آبادی جلوه‌هایی از سلیقه‌ی بصری هنرمندی هستند که با دقت و ظرافت این آثار را ساخته است و حالا بیننده فرصت دارد تا از تنوع آن‌ها لذت ببرد. همین تنوع بصری نشان از توانایی اجرایی بالای او دارند که می‌تواند اشکال گوناگونی از آثار انتزاعی را بازآفرینی کند که هم شامل مجسمه می‌شود (که دو مجموعه‌ش در نمایشگاه اعتماد به نمایش درآمده) و هم شامل نقاشی که چند مجموعه‌ش را در دو طبقه‌ی اعتماد می‌بینیم. اما آیا آثار او مشخصاً بیان‌گر یک راه شخصی هستند؟ سخت بتوان به این سؤال پاسخ داد. به نظر می‌آید که فرج‌آبادی ترجیح داده تا ستایش‌گر هنرمندان برجسته‌ی انتزاعی و پیروی سنت‌ها و روش‌های آن‌ها باشد و از این جهت کم‌تر می‌توان راه و روش شخصی‌ش را در آثارش جست‌و‌جو کرد. انگار او آن‌چنان در بند اجرای آثار و ارجاع به نمونه‌های برجسته‌ی نقاشی انتزاعی پس از جنگ بوده که کم‌و‌بیش خودانگیختگی و «انگیزه‌ی ناخودآگاه» را رها کرده است و این موضوع به بهای کاهش اصالت آثارش تمام شده است.

نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد

آثار حبیب فرج‌آبادی فارغ از همه‌ی این‌ها هنرمندی خوش‌قریحه با تکنیکی ستایش‌برانگیز را نشان می‌دهند که با دقت و وسواس آثار هنری متعددی را تولید کرده است. از این جنبه به نظر می‌رسد که در آینده شاهد موفقیت‌های او خواهیم بود و شاید شاهد مسیری شخصی‌تر و راه و روشی خاص خودش. برای همه‌ی این‌ها باید به انتظار نشست و دید.

نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد

نقد نمایشگاه‌های قبل به قلم حافظ روحانی را اینجا بخوانید:

نقد نمایشگاه تانیا عزیزی به قلم حافظ روحانی

گرفتار نگاه دیگری | یادداشتی بر نمایشگاه تانیا عزیزی

گرفتار نگاه دیگری | یادداشتی بر نمایشگاه تانیا عزیزی گالری این / جا مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی آخرین روز فروردین ماه سال جاری با مرگ یکی از موفق‌ترین چهره‌های هنر معاصر ایران هم‌زمان شد؛ آثار منیر شاهرودی فرمان‌فرماییان، از یک‌سو وام‌دار یک سنت در هنر ایران در دهه‌ی ۱۳۵۰ است، دوره‌ای …

۰ comments

نمایشگاه مهدی شیراحمدی گالری ایرانشهر

نقش، هنر تزئینی، روح ایرانی | یادداشتی بر مجسمه‌های مهدی شیراحمدی

نقش، هنر تزئینی، روح ایرانی | یادداشتی بر مجسمه‌های مهدی شیراحمدی گالری ایران‌شهر مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی بر اساس نوشته‌ی امیر مازیار، استاد برجسته‌ی فلسفه‌ی هنر، آثار مهدی شیراحمدی را می‌توان ذیل جریانی در هنر ایران و خاورمیانه رده‌بندی کرد که به غلط یا درست نوسنت‌گرایی خوانده می‌شود؛ جایی که به قول او: «آثار …

۰ comments

نقد نمایشگاه علی مشهدی الاصل

راهِ طولانی در پیش‌روی علی مشهدی‌الاصل

راهِ طولانیِ در پیش‌رو | نمایشگاه علی مشهدی‌الاصل در گالری فرشته نقد نمایشگاه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی نوشته‌ی کوتاه علی مشهدی‌الاصل برای نمایش‌گاه آثارش در فرشته، بیش از هر چیز طرح یک مسأله‌ی بنیادین در حوزه‌ی هنرهای بصری است؛ مرز مابین نقاشی و مجسمه کجاست؟ یا به شکل دقیق‌تر چگونه می‌توان یک اثر …

۰ comments

محسن حیدری گالری اعتماد نگارستان

گرافیک چشم‌نواز | محسن حیدری در اعتماد نگارستان

نمایشگاه محسن حیدری در اعتماد نگارستان گرافیک چشم‌نواز آوام مگ به قلم: حافظ روحانی محسن حیدری در نوشته‌ای کوتاه بر دیوار اعتماد نگارستان با اشاره به مارک روتکو ما را به یک سنت نقاشی ارجاع می‌دهد؛ نقاشان مکتب نیویورک که آثار انتزاعی‌شان در میانه‌ی سده‌ی گذشته‌ی میلادی از نقاط اوج نقاشی این قرن به حساب …

۰ comments

نقد نمایشگاه مونا پاد گالری اعتماد

مجسمه به مثابه مجسمه | یادداشتی بر آثار مونا پاد

مجسمه به مثابه مجسمه | یادداشتی بر نمایشگاه مونا پاد در گالری اعتماد گالری اعتماد مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی مروری بر آثار مونا پاد ۱۳۹۸ – ۱۳۸۵، نمایشگاه اخیر این هنرمندِ محبوب خریداران آثار هنری در اعتماد، پیش از هر چیز نشان‌دهنده‌ی تغییری در رفتار این مجسمه‌ساز در قیاس با دوره‌های پیشین کار او …

۰ comments

نقد نمایشگاه رضا نصرتی در ساربان

کهن‌سالی یک نگاه | یادداشتی بر آثار رضا نصرتی

کهن‌سالی یک نگاه | یادداشتی بر مجموعه‌ی «تاغ» رضا نصرتی گالری ساربان مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی اگر صفت نقاشانه (تأکید بر ابزار و فعل نقاشی کردن) را یک کیفیت در نظر بگیریم، مجموعه‌ی جدید رضا نصرتی واجد این صفت هست و به‌تبع این پیش‌فرض دارای این کیفیت. رضا نصرتی با مجموعه‌ی «تاغ» …

۰ comments

نمایشگاه آثار الهه کشاورز در گالری الهه

فکرهای بزرگ در ابعاد کوچک | یادداشتی بر آثار الهه کشاورز

فکرهای بزرگ در ابعاد کوچک یادداشتی بر آثار الهه کشاورز در گالری الهه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی الهه کشاورز در نوشته‌ی کوتاهی که برای نمایشگاه‌اش در گالری الهه نوشته، به تجربه‌ی زیسته‌ در طول اعصار اشاره می‌کند و آثارش را به نوعی به این تجربیات و اعصار پیشین متصل می‌کند. در …

۰ comments

به یاد مسعود عربشاهی

انتخاب نقاش | به یاد مسعود عرب‌شاهی

به یاد مسعود عرب‌شاهی انتخاب نقاش مجله هنرهای تجسمی آوام : حافظ روحانی برای همه‌ی آن‌هایی که آفرینش هنری را به انزوا نسبت می‌دهند و با بنا به برداشتی رمانتیک از هنرمند، او را انسانی تعریف می‌کنند که فارغ از هیاهوی جهان در کنج تنهایی خویش و به پیروی از شر و شور روحش دست …

۰ comments

نمایشگاه فریبا بروفر در گالری ثالث

یادداشتی بر نمایشگاه تاپستری فریبا بروفر در گالری ثالث

یادداشتی بر نمایشگاه تاپستری فریبا بروفر در گالری ثالث گرفتار در دام مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی مجموعه‌ی «گسست»، آثار تاپستری یا بافته‌های فریبا بروفر در ثالث، شامل چند گروه از آثار این هنرمند می‌شود. هر چند که می‌توان خط و ربطی کم‌و‌بیش مشخص را مابین آثار این نمایشگاه یافت، اما به …

۰ comments

اسماعیل خلج

مردی که می‌نویسد، مروری بر ۵ دهه فعالیت هنری اسماعیل خلج

مردی که می‌نویسد، مروری بر ۵ دهه فعالیت هنری اسماعیل خلج نمایشگاه سایه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی اسماعیل خلج، متولد ۱۳۱۵، نمایش‌نامه‌نویس، کارگردان تئاتر و تلویزیون، هنرپیشه‌ی تئاتر، سینما و تلویزیون و از اعضای کارگاه نمایش و کارمند بازنشسته‌ی صدا و سیما (اداره‌ی رادیو و تلویزیون ملی ایران). از چهره‌های کلیدی تئاتر …

۰ comments

نمایشگاه صد اثر صد هنرمند گالری گلستان

«صد اثر، صد هنرمند»، وقتی هنر معاصر ایران، کوچک بود

«صد اثر، صد هنرمند»، وقتی هنر معاصر ایران، کوچک بود نمایشگاه «صد اثر، صد هنرمند» سال ۱۳۹۸ مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی ۲۷ سال پیش بود که برای نخستین بار، نمایشگاه «صد اثر، صد هنرمند» به همت لیلی گلستان برگزار شد. این عدد (۲۷ سال) اما نه فقط یادآور قدمت این نمایشگاه …

۰ comments

لاله معمار اردستانی گالری  اعتماد 2

لاله معمار اردستانی | کمینه‌ی اندوه

کمینه‌ی اندوه نقدی بر نمایشگاه «روییده »لاله معمار اردستانی گالری  اعتماد ۲ آوام مگ به قلم حافظ روحانی ردیف گیاهانِ تازه‌روییده با برگ‌های تازه و تُردِ سبز این قابلیت را دارند که حتی پیش از مواجهه با بوم‌های بزرگ‌تر یا آثار کوچک‌ترِ طراحی نظر بیننده را جلب کنند. این مواجهه باعث می‌شود که تماشاگرِ نمایشگاه …

۰ comments

نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین

یادداشتی بر نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین

دل‌بستگی به اشیاء یا آزادی در نقش‌زدن یادداشتی بر نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین آوام مگ: به قلم حافظ روحانی از مجموع همه‌ی اشیایی که فرح سلطانی در طول دو نمایشگاه انفرادی پیشین‌اش (آریانا، دی‌ماه ۱۳۹۴ و ثالث، تیرماه ۱۳۹۶) تصویر کرده بود، مترهای خیاطی به سومین نمایشگاه‌ انفرادی‌اش در شیرین رسید، متری که …

۰ comments

حافظ روحانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم حافظ روحانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم حافظ روحانی در این پرونده مروری داریم بر نقد نمایشگاه‌هایی که حافظ روحانی در سال ۹۷ نگاشته است که مشتمل بر ۱۰ نقد است که قریب به اتفاق آن در حیطه‌ی نقاشی و مجسمه نوشته شده است. حافظ روحانی از منتقدان برنامه‌ی هنرنامه، پر مخاطب‌ترین رویداد تخصصی هنرهای …

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

سینا برومندی ماده‌ی نرم گالری اُ

وهم، هراس، ایهام در مجموعه «ماده‌ی نرم» سینا برومندی

نقدی بر نمایشگاه سینا برومندی | «ماده‌ی نرم» در گالری اُ وهم، هراس، ایهام مجله ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.