خانه | نقد و بررسی | نقد | راز سر به مهر شکل | نقدی بر نمایشگاه محمدرضا خلجی

نقد نمایشگاه

راز سر به مهر شکل | نقدی بر نمایشگاه محمدرضا خلجی

راز سر به مهر شکل | نقدی بر نمایشگاه محمدرضا خلجی
گالری ایران‌شهر
مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی

محمدرضا خلجی

مجموعه‌ی قبلی آثار محمدرضا خلجی (که برایش موفقیت و شهرت به ارمغان آورد) به واسطه‌ی ترکیب فیگوراسیون و انتزاع مورد توجه قرار گرفت، همین ترکیب و تلفیق دو وجه متفاوتِ انتزاع و پیکرنگاری امکان تفسیر و تأویل‌های را از آن مجموعه فراهم می‌کرد. به واسطه‌ی استفاده‌ی خلجی از سلسله‌ای از عناصر بصری تمثیلی یا نمادین دایره‌ی این تأویل‌ها و تحلیل‌ها به یک رویکرد اجتماعی یا فرهنگی خلاصه و محدود شده بود. مجموعه‌ی جدید با تغییر در رویکرد کلی هنرمند و جست‌و‌جوی او در پی مضامین و شکل‌های تازه همراه شده است. با این‌حال و با وجود این تغییر نگاه، اجرای تمیز و کم‌نقص هنرمند هم‌چنان نشان از دقت بالای او در کار دارد. دقتی که پیش‌تر در پرداخت دقیق و جلای فلزی آثار پیشین‌ش به چشم می‌خوردند و این‌بار در وجهی دیگر خود را نمایش می‌دهند، در زمختی و خشونت موجود در برخی از آثار این مجموعه‌ی اخیر.

به تعبیر زروان روح‌بخشان در آثار پیشین خلجی، پیکره‌هایی ناپیدا انگار در تلاش بودند تا خود را از محدوده‌ی قالب رها کنند. همین تعبیر تا حد زیادی در مورد آن مجموعه از آثار خلجی به کار رفته و مورد اسنتاد قرار گرفت. از طرف دیگر این قالب که به شکل کیسه‌هایی نمایان می‌شد که هم تلفیق مورد نظر هنرمند میان پیکرنگاری و انتزاع را ممکن می‌کرد و هم به واسطه‌ی استفاده‌ی هنرمند از خط‌نوشته بر روی سطح این کیسه‌ها امکان انتساب این حجم کیسه‌مانند به سنت را هم ممکن می‌ساخت. همین شکل اجرایی که در قالب ترکیب انتزاعی – پیکرنگارانه‌ی هنرمند در آن مجموعه به نمایش درمی‌آمد، بسیار مورد توجه قرار گرفت و هواخواهانی پیدا کرد که این تعبیر کلی از سنت و تلاش پیکره‌ها برای گریز از آن را به عنوان یک مضمون اجتماعی و فرهنگی عمده پذیرفته بودند یا به این مضمون به عنوان یک پاسخ در مورد پاره‌ای از مسائل فرهنگی و اجتماعی اعتقاد داشتند.

مجموعه‌ی جدید آثار خلجی اما با تغییرات عمده‌ش شکلی تازه از رویکرد را نشان می‌دهد که به نظر می‌رسد با توجه به اجرای دقیق و تمیز هم‌چنان محبوب واقع شوند. با این‌حال هنرمند از حجم عناصر تزئینی آثار قبلی‌ش به شکل محسوسی کاسته و در عین‌حال با کنار گذاشتن قالب کوچک مجموعه‌ی قبلی احجامی به مراتب بزرگ‌تر را ساخته است. این کیفیت دوم باعث شده که مجموعه‌ی جدید بر خلاف شکل مرسوم مجموعه‌ی قبلی نه بر روی پایه که به اشکال گوناگون دیگری به نمایش درآیند که نشان می‌دهد، هنرمند پاره‌ای از محدودیت‌ها، از جمله محدودیت‌های بازار هنر را کنار گذاشته و تا حد زیادی به خود اجازه داده تا دست به تجربیاتی جدید و آزاده‌تر بزند. از سوی دیگر خلجی از حشو و زوائد تزئینی چون خط‌نوشته  که در نمونه‌های قبلی جلوه‌ای جذاب و چشم‌گیر به آثارش داده بود کاسته است، این تغییر باعث شده تا جزئیات بصری به حداقل برسند و توجه ما مشخصاً به حجم و اندازه‌ی مجسمه به عنوان یک کلیت جلب شود. این تغییر ما را وامی‌دارد تا – برخلاف مجموعه‌ی قبلی – از آثار فاصله بگیریم و حجم صلب و اندازه‌شان را درک کنیم.

اما اگر وجود عناصر بصری مشخص، هم‌چون پا و خط‌نوشته‌ها بر روی آثار پیشین خلجی امکان برداشت‌های استعاری از مجموعه‌ی قبلی را فراهم می‌کرد، مجموعه‌ی جدید آثار هنرمند با محدود کردن این عناصر و افزودن ظاهری خشن و زمخت به اشکال گوناگون و متنوعی از استعاره‌ها دست می‌یابد. به این معنی اگر مجموعه‌ی قبلی به واسطه‌ی کیفیت بصری، اندازه‌ی کوچک و تأکید بر عناصر بصری مشخص صرفاً امکان تعبیر و تحلیلی اجتماعی و فرهنگی را فراهم می‌کرد، مجموعه‌ی جدید با تغییر رویکرد راه را بر تحلیل‌های فلسفی‌تر باز می‌کند و به ما امکان می‌دهد تا فارغ از آموزه‌های آشنای نقد اجتماعی و تأویل عناصر بصری به نشانه‌های آشنا (چون سنت که به شکل احجام کیسه‌مانند به نمایش درمی‌آمد) به سراغ لایه‌های معنایی تازه‌ای برویم و استعاره‌های پیچیده‌تر و چندوجهی‌تری را بررسی کنیم که از مفهوم زوال تا کهنگی، مرگ، نیستی و یا تولد دوباره را در ذهن ممکن می‌سازند. از این منظر به نظر می‌رسد که خلجی با کنار گذاشتن الگوهای تزئینی و عناصر بصری تمثیلی یا نمادین کوشیده تا مستقلاً شکل را درک کند و مضمون را در قالب حجم نمایش دهد. از آن‌جا که این تلاش جدید مبتنی بر نماد و یا تمثیل نیست و به خودی خود مبتنی بر شکل است، به سلسله‌ای از استعاره‌ها و تعبیرها امکان بروز می‌دهد که بیش‌تر با تخیل همراه و قرین هستند. از این منظر راه تازه‌ی هنرمند، مسیری جذاب و پرپیچ‌و‌خم است که به بیننده لذت کشف و آزادی نگاه در مواجه با هر مجسمه را اهدا می‌کند.

 مجموعه‌ی جدید محمدرضا خلجی تلاش برای درک شکل است و کوششی برای آزمودن دو مسیر مجزا، انتزاع و پیکرنگاری، در آن واحد و در یک قالب. حجم‌های جدید او از طریق این تلفیق ما را در برابر پرسش‌های متعددی قرار می‌دهند و راه را بر تخیل باز می‌گذارند و همه‌ی این‌ها انگار دارند از طریق جست‌و‌جو در خود شکل حاصل می‌شوند. پس ادامه‌ی مسیر حرکت محمدرضا خلجی، تماشای تلاش او ست که چگونه شکل را مطالعه می‌کند تا به جواب‌های تازه‌ای برسد و ما را نیز در این مسیر با خود همراه کند.

نقد نمایشگاه‌های قبل به قلم حافظ روحانی را اینجا بخوانید:

نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد

از سپیده‌دمان تا غروب انتزاع | نقدی بر نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی

از سپیده‌دمان تا غروب انتزاع | نقدی بر نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی حبیب فرج‌آبادی در نمایشگاه اخیرش در پی انتزاع است و نه انتزاع کردن تصویری برآمده از طبیعت یا واقعیت عینی بیرونی. این کم‌و‌بیش همان مفهومی است که کلارا فیمن، از نشریه‌ی وال‌استریت اینترنشنال بر …

۰ comments
نقد نمایشگاه تانیا عزیزی به قلم حافظ روحانی

گرفتار نگاه دیگری | یادداشتی بر نمایشگاه تانیا عزیزی

گرفتار نگاه دیگری | یادداشتی بر نمایشگاه تانیا عزیزی گالری این / جا مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی آخرین روز فروردین ماه سال جاری با مرگ یکی از موفق‌ترین چهره‌های هنر معاصر ایران هم‌زمان شد؛ آثار منیر شاهرودی فرمان‌فرماییان، از یک‌سو وام‌دار یک سنت در هنر ایران در دهه‌ی ۱۳۵۰ است، دوره‌ای …

۰ comments

نمایشگاه مهدی شیراحمدی گالری ایرانشهر

نقش، هنر تزئینی، روح ایرانی | یادداشتی بر مجسمه‌های مهدی شیراحمدی

نقش، هنر تزئینی، روح ایرانی | یادداشتی بر مجسمه‌های مهدی شیراحمدی گالری ایران‌شهر مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی بر اساس نوشته‌ی امیر مازیار، استاد برجسته‌ی فلسفه‌ی هنر، آثار مهدی شیراحمدی را می‌توان ذیل جریانی در هنر ایران و خاورمیانه رده‌بندی کرد که به غلط یا درست نوسنت‌گرایی خوانده می‌شود؛ جایی که به قول او: «آثار …

۰ comments

نقد نمایشگاه علی مشهدی الاصل

راهِ طولانی در پیش‌روی علی مشهدی‌الاصل

راهِ طولانیِ در پیش‌رو | نمایشگاه علی مشهدی‌الاصل در گالری فرشته نقد نمایشگاه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی نوشته‌ی کوتاه علی مشهدی‌الاصل برای نمایش‌گاه آثارش در فرشته، بیش از هر چیز طرح یک مسأله‌ی بنیادین در حوزه‌ی هنرهای بصری است؛ مرز مابین نقاشی و مجسمه کجاست؟ یا به شکل دقیق‌تر چگونه می‌توان یک اثر …

۰ comments

محسن حیدری گالری اعتماد نگارستان

گرافیک چشم‌نواز | محسن حیدری در اعتماد نگارستان

نمایشگاه محسن حیدری در اعتماد نگارستان گرافیک چشم‌نواز آوام مگ به قلم: حافظ روحانی محسن حیدری در نوشته‌ای کوتاه بر دیوار اعتماد نگارستان با اشاره به مارک روتکو ما را به یک سنت نقاشی ارجاع می‌دهد؛ نقاشان مکتب نیویورک که آثار انتزاعی‌شان در میانه‌ی سده‌ی گذشته‌ی میلادی از نقاط اوج نقاشی این قرن به حساب …

۰ comments

نقد نمایشگاه مونا پاد گالری اعتماد

مجسمه به مثابه مجسمه | یادداشتی بر آثار مونا پاد

مجسمه به مثابه مجسمه | یادداشتی بر نمایشگاه مونا پاد در گالری اعتماد گالری اعتماد مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی مروری بر آثار مونا پاد ۱۳۹۸ – ۱۳۸۵، نمایشگاه اخیر این هنرمندِ محبوب خریداران آثار هنری در اعتماد، پیش از هر چیز نشان‌دهنده‌ی تغییری در رفتار این مجسمه‌ساز در قیاس با دوره‌های پیشین کار او …

۰ comments

نقد نمایشگاه رضا نصرتی در ساربان

کهن‌سالی یک نگاه | یادداشتی بر آثار رضا نصرتی

کهن‌سالی یک نگاه | یادداشتی بر مجموعه‌ی «تاغ» رضا نصرتی گالری ساربان مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی اگر صفت نقاشانه (تأکید بر ابزار و فعل نقاشی کردن) را یک کیفیت در نظر بگیریم، مجموعه‌ی جدید رضا نصرتی واجد این صفت هست و به‌تبع این پیش‌فرض دارای این کیفیت. رضا نصرتی با مجموعه‌ی «تاغ» …

۰ comments

نمایشگاه آثار الهه کشاورز در گالری الهه

فکرهای بزرگ در ابعاد کوچک | یادداشتی بر آثار الهه کشاورز

فکرهای بزرگ در ابعاد کوچک یادداشتی بر آثار الهه کشاورز در گالری الهه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی الهه کشاورز در نوشته‌ی کوتاهی که برای نمایشگاه‌اش در گالری الهه نوشته، به تجربه‌ی زیسته‌ در طول اعصار اشاره می‌کند و آثارش را به نوعی به این تجربیات و اعصار پیشین متصل می‌کند. در …

۰ comments

به یاد مسعود عربشاهی

انتخاب نقاش | به یاد مسعود عرب‌شاهی

به یاد مسعود عرب‌شاهی انتخاب نقاش مجله هنرهای تجسمی آوام : حافظ روحانی برای همه‌ی آن‌هایی که آفرینش هنری را به انزوا نسبت می‌دهند و با بنا به برداشتی رمانتیک از هنرمند، او را انسانی تعریف می‌کنند که فارغ از هیاهوی جهان در کنج تنهایی خویش و به پیروی از شر و شور روحش دست …

۰ comments

نمایشگاه فریبا بروفر در گالری ثالث

یادداشتی بر نمایشگاه تاپستری فریبا بروفر در گالری ثالث

یادداشتی بر نمایشگاه تاپستری فریبا بروفر در گالری ثالث گرفتار در دام مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی مجموعه‌ی «گسست»، آثار تاپستری یا بافته‌های فریبا بروفر در ثالث، شامل چند گروه از آثار این هنرمند می‌شود. هر چند که می‌توان خط و ربطی کم‌و‌بیش مشخص را مابین آثار این نمایشگاه یافت، اما به …

۰ comments

اسماعیل خلج

مردی که می‌نویسد، مروری بر ۵ دهه فعالیت هنری اسماعیل خلج

مردی که می‌نویسد، مروری بر ۵ دهه فعالیت هنری اسماعیل خلج نمایشگاه سایه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی اسماعیل خلج، متولد ۱۳۱۵، نمایش‌نامه‌نویس، کارگردان تئاتر و تلویزیون، هنرپیشه‌ی تئاتر، سینما و تلویزیون و از اعضای کارگاه نمایش و کارمند بازنشسته‌ی صدا و سیما (اداره‌ی رادیو و تلویزیون ملی ایران). از چهره‌های کلیدی تئاتر …

۰ comments

نمایشگاه صد اثر صد هنرمند گالری گلستان

«صد اثر، صد هنرمند»، وقتی هنر معاصر ایران، کوچک بود

«صد اثر، صد هنرمند»، وقتی هنر معاصر ایران، کوچک بود نمایشگاه «صد اثر، صد هنرمند» سال ۱۳۹۸ مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی ۲۷ سال پیش بود که برای نخستین بار، نمایشگاه «صد اثر، صد هنرمند» به همت لیلی گلستان برگزار شد. این عدد (۲۷ سال) اما نه فقط یادآور قدمت این نمایشگاه …

۰ comments

لاله معمار اردستانی گالری  اعتماد 2

لاله معمار اردستانی | کمینه‌ی اندوه

کمینه‌ی اندوه نقدی بر نمایشگاه «روییده »لاله معمار اردستانی گالری  اعتماد ۲ آوام مگ به قلم حافظ روحانی ردیف گیاهانِ تازه‌روییده با برگ‌های تازه و تُردِ سبز این قابلیت را دارند که حتی پیش از مواجهه با بوم‌های بزرگ‌تر یا آثار کوچک‌ترِ طراحی نظر بیننده را جلب کنند. این مواجهه باعث می‌شود که تماشاگرِ نمایشگاه …

۰ comments

نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین

یادداشتی بر نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین

دل‌بستگی به اشیاء یا آزادی در نقش‌زدن یادداشتی بر نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین آوام مگ: به قلم حافظ روحانی از مجموع همه‌ی اشیایی که فرح سلطانی در طول دو نمایشگاه انفرادی پیشین‌اش (آریانا، دی‌ماه ۱۳۹۴ و ثالث، تیرماه ۱۳۹۶) تصویر کرده بود، مترهای خیاطی به سومین نمایشگاه‌ انفرادی‌اش در شیرین رسید، متری که …

۰ comments

حافظ روحانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم حافظ روحانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم حافظ روحانی در این پرونده مروری داریم بر نقد نمایشگاه‌هایی که حافظ روحانی در سال ۹۷ نگاشته است که مشتمل بر ۱۰ نقد است که قریب به اتفاق آن در حیطه‌ی نقاشی و مجسمه نوشته شده است. حافظ روحانی از منتقدان برنامه‌ی هنرنامه، پر مخاطب‌ترین رویداد تخصصی هنرهای …

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

نقد نمایشگاه المیرا میرمیران گالری آران

زیباروی تاب مستوری ندارد | نگاهی به آثار المیرا میرمیران

مستور و پدیدار | نقدی بر نمایشگاه آثار المیرا میرمیران گالری آران  مجله هنرهای تجسمی آوام:به ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.