خانه | نقاشی | شکل معنی می‌سازد؟ | نقدی بر نمایشگاه محمد رحیمی

نقد نمایشگاه

شکل معنی می‌سازد؟ | نقدی بر نمایشگاه محمد رحیمی

شکل معنی می‌سازد؟ | نقدی بر نمایشگاه محمد رحیمی
گالری ماه
مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی

نقد نمایشگاه محمد رحیمی در گالری ماه

مجموعه‌ی جدید آثار محمد رحیمی در ماه، به سیاق چند مجموعه‌ی دیگرش که پیش‌تر در ماه و اعتماد به نمایش درآمده بودند، به آموزه‌های نقاشی امپرسیونیستی نزدیک است. در میان آثار این نقاش که پیش‌تر از تصویرسازی در آثارش استفاده می‌کرد و طنازی از ویژگی‌های مهم آثارش به حساب می‌آمد، آثار این مجموعه شبیه یک تأمل در یک سنت و جریان تاریخی در نقاشی، یعنی منظره‌سازی است. پس شاهد هنرمندی هستیم که حالا به خود فرصت داده تا انگار از سر نو آموزه‌های قدیمی منظره‌سازی را بیازماید.

نقد نمایشگاه محمد رحیمی در گالری ماه

اما فارغ از ارجاع محمد رحیمی به دو سنت در تاریخ نقاشی (منظره‌سازی و امپرسیونیسم)، مجموعه‌ی جدید او برخلاف قبل هنرمندی را نشان می‌دهد که از صحنه‌های پرتحرک و خطوط مورب دل کنده و به سراغ شکلی از آرامش رفته است. پس با این‌که او هنوز با دستی آزاد و برخوردی شجاعانه نسبت به اتفاقات در نقاشی کار می‌کند، اما تأکیدش بر صحنه‌های آرام و کم‌تحرک و تلاش‌ش برای تأکید بر خطوط افقی مجموعه‌ی کنونی را به نسبت آثار پیشین او آرام‌تر نشان می‌دهد. از طرف دیگر حذف پیکره از این آثار، مجموعه‌ی حاضر را از آثار پیشین‌ش تا حدی متفاوت می‌کند.

نقد نمایشگاه محمد رحیمی در گالری ماه

اما سوای این‌ها به نظر می‌رسد که محمد رحیمی در مجموعه‌های پیشین‌ش در تلاش بوده تا مضمون شوخ و شنگ، گاه طنازانه و گاه گروتسکش را در قالب شکل تعریف کند، مجموعه‌ی کنونی تا حد زیادی عدول از این مسیر است. لااقل در مجموعه‌ی کنونی از منظره‌ها (برخلاف مجموعه‌هایی چون دلقک‌ها مثلاً) مضمون کم‌و‌بیش محو می‌شود و نقاش می‌کوشد که صرفاً به عمل نقاشی بپردازد. هر چند شاید بتوان در چند تک‌اثر مضامینی را بازشناسی و یا پاره‌ای از عناصر بصری را تأویل و تحلیل کرد، اما در مجموع به نظر می‌رسد که مجموعه‌ی کنونی رحیمی بیش از هر چیز لذت بردن از عمل نقاشی کردن است. به این معنی که او انگار در این آثار نه در پی معنی‌سازی که در تلاش برای واکاوی یک سنت کهن نقاشی، منظره‌سازی، است. از این منظر به نظر می‌رسد که آثار این مجموعه را می‌توان دنباله‌ی مجموعه‌ی «گاوها» در نظر گرفت که با ارجاع به نقاشی‌های اولیه در غارهای لاسکو و آلتامیرا نقاشی شده بودند. این‌جا هم انگار او به همان سیاق دارد سنت‌ منظره‌سازی امپرسیونیستی را با رنگ‌های خالص، ضرب‌قلم‌های کنترل نشده و یا بازی با ماده‌ی رنگ دنبال می‌کند.

نقد نمایشگاه محمد رحیمی در گالری ماه

مجموعه‌ی کنونی محمد رحیمی را پیش از هر چیز می‌توان چشم‌گیر و زیبا دانست. هر چند که عمده‌ی آثار او پیش از این نیز واجد این کیفیت‌ها بودند. شاید پیش از هر چیز به این خاطر که رحیمی به کرات از رنگ‌های روشن و خالص در آثارش استفاده می‌کند؛ چنان‌چه در این آثار نیز او با به کارگیری رنگ‌های مکمل فضای بصری چشم‌گیری را در مقابل بیننده می‌نهد. اما از طرف دیگر رهایی رنگ‌گذاری باعث شده تا تعدادی از آثار ظاهری فی‌البداهه پیدا کنند و حتی به انتزاع تنه بزنند. از این حیث به نظر می‌رسد که مجموعه‌ی کنونی برای نقاش نشانه‌ای از رهایی و آزادی در اجرا بوده است؛ آزادی و رهایی که در آثار پیشین‌اش به این مقدار دیده نمی‌شده.

نقد نمایشگاه محمد رحیمی در گالری ماه

پس آیا نقاش روند معنی‌سازی را در آثارش متوقف کرده است؟ آیا مجموعه‌ی کنونی بر خلاف دو سه مجموعه‌ی پیشین، نه تلاشی برای توصیف یک وضعیت یا جهان اطراف که صرفاً بازگشت به عمل نقاشی کردن است؟ شاید بتوان این‌گونه تعبیر کرد که نقاشی از مناظر طبیعی لااقل در این دوره بیش‌تر به این پیروی از این نگاه متهم خواهد شد. با این‌حال به نظر می‌رسد که نقاش در این آثار لااقل تا حد زیادی خود را با ابزارش رها احساس کرده و صرفاً به خلق تصاویر زیبا پرداخته است. ولی از طرف دیگر این موقعیت برای او امکان مواجهه‌ی بی‌دریغ با شکل در نقاشی را ممکن ساخته. هر چند خود شکل می‌تواند سازنده‌ی معنی باشد، اما در مجموعه‌ی کنونی به نظر نمی‌رسد که نگاه رحیمی به شکل به خلق عناصر بصری منتهی شده باشد که خود سرمنشأ معنی‌سازی است؛ آن‌گونه که در نظریه‌ی کلایو بل و راجر فرای توصیف می‌شود. روندی که شاید به مرور زمان در آثارش مشاهده کنیم.

 

نقد نمایشگاه‌های قبل به قلم حافظ روحانی را اینجا بخوانید:

محمدرضا خلجی

راز سر به مهر شکل | نقدی بر نمایشگاه محمدرضا خلجی

راز سر به مهر شکل | نقدی بر نمایشگاه محمدرضا خلجی گالری ایران‌شهر مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی مجموعه‌ی قبلی آثار محمدرضا خلجی (که برایش موفقیت و شهرت به ارمغان آورد) به واسطه‌ی ترکیب فیگوراسیون و انتزاع مورد توجه قرار گرفت، همین ترکیب و تلفیق دو وجه متفاوتِ انتزاع و پیکرنگاری امکان …

۰ comments

نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد

از سپیده‌دمان تا غروب انتزاع | نقدی بر نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی

از سپیده‌دمان تا غروب انتزاع | نقدی بر نمایشگاه حبیب فرج‌آبادی گالری اعتماد مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی حبیب فرج‌آبادی در نمایشگاه اخیرش در پی انتزاع است و نه انتزاع کردن تصویری برآمده از طبیعت یا واقعیت عینی بیرونی. این کم‌و‌بیش همان مفهومی است که کلارا فیمن، از نشریه‌ی وال‌استریت اینترنشنال بر …

۰ comments

نقد نمایشگاه تانیا عزیزی به قلم حافظ روحانی

گرفتار نگاه دیگری | یادداشتی بر نمایشگاه تانیا عزیزی

گرفتار نگاه دیگری | یادداشتی بر نمایشگاه تانیا عزیزی گالری این / جا مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی آخرین روز فروردین ماه سال جاری با مرگ یکی از موفق‌ترین چهره‌های هنر معاصر ایران هم‌زمان شد؛ آثار منیر شاهرودی فرمان‌فرماییان، از یک‌سو وام‌دار یک سنت در هنر ایران در دهه‌ی ۱۳۵۰ است، دوره‌ای …

۰ comments

نمایشگاه مهدی شیراحمدی گالری ایرانشهر

نقش، هنر تزئینی، روح ایرانی | یادداشتی بر مجسمه‌های مهدی شیراحمدی

نقش، هنر تزئینی، روح ایرانی | یادداشتی بر مجسمه‌های مهدی شیراحمدی گالری ایران‌شهر مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی بر اساس نوشته‌ی امیر مازیار، استاد برجسته‌ی فلسفه‌ی هنر، آثار مهدی شیراحمدی را می‌توان ذیل جریانی در هنر ایران و خاورمیانه رده‌بندی کرد که به غلط یا درست نوسنت‌گرایی خوانده می‌شود؛ جایی که به قول او: «آثار …

۰ comments

نقد نمایشگاه علی مشهدی الاصل

راهِ طولانی در پیش‌روی علی مشهدی‌الاصل

راهِ طولانیِ در پیش‌رو | نمایشگاه علی مشهدی‌الاصل در گالری فرشته نقد نمایشگاه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی نوشته‌ی کوتاه علی مشهدی‌الاصل برای نمایش‌گاه آثارش در فرشته، بیش از هر چیز طرح یک مسأله‌ی بنیادین در حوزه‌ی هنرهای بصری است؛ مرز مابین نقاشی و مجسمه کجاست؟ یا به شکل دقیق‌تر چگونه می‌توان یک اثر …

۰ comments

محسن حیدری گالری اعتماد نگارستان

گرافیک چشم‌نواز | محسن حیدری در اعتماد نگارستان

نمایشگاه محسن حیدری در اعتماد نگارستان گرافیک چشم‌نواز آوام مگ به قلم: حافظ روحانی محسن حیدری در نوشته‌ای کوتاه بر دیوار اعتماد نگارستان با اشاره به مارک روتکو ما را به یک سنت نقاشی ارجاع می‌دهد؛ نقاشان مکتب نیویورک که آثار انتزاعی‌شان در میانه‌ی سده‌ی گذشته‌ی میلادی از نقاط اوج نقاشی این قرن به حساب …

۰ comments

نقد نمایشگاه مونا پاد گالری اعتماد

مجسمه به مثابه مجسمه | یادداشتی بر آثار مونا پاد

مجسمه به مثابه مجسمه | یادداشتی بر نمایشگاه مونا پاد در گالری اعتماد گالری اعتماد مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی مروری بر آثار مونا پاد ۱۳۹۸ – ۱۳۸۵، نمایشگاه اخیر این هنرمندِ محبوب خریداران آثار هنری در اعتماد، پیش از هر چیز نشان‌دهنده‌ی تغییری در رفتار این مجسمه‌ساز در قیاس با دوره‌های پیشین کار او …

۰ comments

نقد نمایشگاه رضا نصرتی در ساربان

کهن‌سالی یک نگاه | یادداشتی بر آثار رضا نصرتی

کهن‌سالی یک نگاه | یادداشتی بر مجموعه‌ی «تاغ» رضا نصرتی گالری ساربان مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی اگر صفت نقاشانه (تأکید بر ابزار و فعل نقاشی کردن) را یک کیفیت در نظر بگیریم، مجموعه‌ی جدید رضا نصرتی واجد این صفت هست و به‌تبع این پیش‌فرض دارای این کیفیت. رضا نصرتی با مجموعه‌ی «تاغ» …

۰ comments

نمایشگاه آثار الهه کشاورز در گالری الهه

فکرهای بزرگ در ابعاد کوچک | یادداشتی بر آثار الهه کشاورز

فکرهای بزرگ در ابعاد کوچک یادداشتی بر آثار الهه کشاورز در گالری الهه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی الهه کشاورز در نوشته‌ی کوتاهی که برای نمایشگاه‌اش در گالری الهه نوشته، به تجربه‌ی زیسته‌ در طول اعصار اشاره می‌کند و آثارش را به نوعی به این تجربیات و اعصار پیشین متصل می‌کند. در …

۰ comments

به یاد مسعود عربشاهی

انتخاب نقاش | به یاد مسعود عرب‌شاهی

به یاد مسعود عرب‌شاهی انتخاب نقاش مجله هنرهای تجسمی آوام : حافظ روحانی برای همه‌ی آن‌هایی که آفرینش هنری را به انزوا نسبت می‌دهند و با بنا به برداشتی رمانتیک از هنرمند، او را انسانی تعریف می‌کنند که فارغ از هیاهوی جهان در کنج تنهایی خویش و به پیروی از شر و شور روحش دست …

۰ comments

نمایشگاه فریبا بروفر در گالری ثالث

یادداشتی بر نمایشگاه تاپستری فریبا بروفر در گالری ثالث

یادداشتی بر نمایشگاه تاپستری فریبا بروفر در گالری ثالث گرفتار در دام مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی مجموعه‌ی «گسست»، آثار تاپستری یا بافته‌های فریبا بروفر در ثالث، شامل چند گروه از آثار این هنرمند می‌شود. هر چند که می‌توان خط و ربطی کم‌و‌بیش مشخص را مابین آثار این نمایشگاه یافت، اما به …

۰ comments

اسماعیل خلج

مردی که می‌نویسد، مروری بر ۵ دهه فعالیت هنری اسماعیل خلج

مردی که می‌نویسد، مروری بر ۵ دهه فعالیت هنری اسماعیل خلج نمایشگاه سایه مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی اسماعیل خلج، متولد ۱۳۱۵، نمایش‌نامه‌نویس، کارگردان تئاتر و تلویزیون، هنرپیشه‌ی تئاتر، سینما و تلویزیون و از اعضای کارگاه نمایش و کارمند بازنشسته‌ی صدا و سیما (اداره‌ی رادیو و تلویزیون ملی ایران). از چهره‌های کلیدی تئاتر …

۰ comments

نمایشگاه صد اثر صد هنرمند گالری گلستان

«صد اثر، صد هنرمند»، وقتی هنر معاصر ایران، کوچک بود

«صد اثر، صد هنرمند»، وقتی هنر معاصر ایران، کوچک بود نمایشگاه «صد اثر، صد هنرمند» سال ۱۳۹۸ مجله هنرهای تجسمی آوام: به قلم حافظ روحانی ۲۷ سال پیش بود که برای نخستین بار، نمایشگاه «صد اثر، صد هنرمند» به همت لیلی گلستان برگزار شد. این عدد (۲۷ سال) اما نه فقط یادآور قدمت این نمایشگاه …

۰ comments

لاله معمار اردستانی گالری  اعتماد 2

لاله معمار اردستانی | کمینه‌ی اندوه

کمینه‌ی اندوه نقدی بر نمایشگاه «روییده »لاله معمار اردستانی گالری  اعتماد ۲ آوام مگ به قلم حافظ روحانی ردیف گیاهانِ تازه‌روییده با برگ‌های تازه و تُردِ سبز این قابلیت را دارند که حتی پیش از مواجهه با بوم‌های بزرگ‌تر یا آثار کوچک‌ترِ طراحی نظر بیننده را جلب کنند. این مواجهه باعث می‌شود که تماشاگرِ نمایشگاه …

۰ comments

نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین

یادداشتی بر نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین

دل‌بستگی به اشیاء یا آزادی در نقش‌زدن یادداشتی بر نمایشگاه فرح سلطانی در گالری شیرین آوام مگ: به قلم حافظ روحانی از مجموع همه‌ی اشیایی که فرح سلطانی در طول دو نمایشگاه انفرادی پیشین‌اش (آریانا، دی‌ماه ۱۳۹۴ و ثالث، تیرماه ۱۳۹۶) تصویر کرده بود، مترهای خیاطی به سومین نمایشگاه‌ انفرادی‌اش در شیرین رسید، متری که …

۰ comments

حافظ روحانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم حافظ روحانی

پرونده نقد نمایشگاه‌های سال ۹۷ به قلم حافظ روحانی در این پرونده مروری داریم بر نقد نمایشگاه‌هایی که حافظ روحانی در سال ۹۷ نگاشته است که مشتمل بر ۱۰ نقد است که قریب به اتفاق آن در حیطه‌ی نقاشی و مجسمه نوشته شده است. حافظ روحانی از منتقدان برنامه‌ی هنرنامه، پر مخاطب‌ترین رویداد تخصصی هنرهای …

۰ comments

نوشته‌های پیشنهادی

گفتگو با سارا رشیدی

تجلی دگرگونی یک رویا در عکس‌های سارا رشیدی

تجلی دگرگونی یک رویا در عکس‌های سارا رشیدی گفتگوی مرضیه حیدرپور با سارا رشیدی، هنرمند ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.