خانه | پژوهش | موزه در قرون وسطی در مبانی موزه داری

خلاصه کتاب مبانی موزه داری | قسمت چهارم

موزه در قرون وسطی در مبانی موزه داری

موزه در قرون وسطی
خلاصه کتاب مبانی موزه داری |قسمت چهارم
انتشارات سمت | دکتر یوسف منصورزاده، ابوالقاسم حاتمی
مجله هنرهای تجسمی آوام: تلخیص آزاده حاج اسفندیاری

موزه در قرون وسطی

این دوره از زمان سقوط امپراطوری روم در سال ۴۷۶ میلادی آغاز شد و تا کشف قاره‌ی آمریکا در سال ۱۴۹۲ میلادی ادامه داشت. رکودی که در این دوره دیده می‌شود شامل زمینه‌های مختلف علمی و هنری بود و نه‌تنها توجهی به موزه نمی‌شد بلکه آثار هنری مربوط به عصر پیش از مسیحیت نیز به‌عنوان یک ثواب دینی نابود می‌شدند. در این زمان دیرها و صومعه‌ها به‌جای مراکز علمی فعال بودند. در سال ۱۱۰۰ میلادی تعداد دیرها به ۵۴۳ رسیده بود. دستگاه کلیسا نیز جلوی تولید علم و هنر را گرفته بود و علم و هنر را به انحصار خود درآورده بود. در این زمان علم و فلسفه جنبه‌ی ذهنی و ماورای طبیعی پیدا کردند و از عینیت‌گرایی دور شدند؛ در چنین شرایطی آثار هنری با موضوعات مذهبی در انحصار کلیسا درآمدند و خبری از موزه نیز نبود.

موزه در قرون وسطیدر تفکر این عصر انسان جایگاهی در تاریخ ندارد و تاریخ پیشاپیش به‌سان چیزی که پیشتر و به دست خداوند مقدر و از طریق مکاشفه از قبل برای انسان تعیین شده است. در اندیشه‌ی قرون وسطی، تقابل میان نیت عینی خداوند و نیت ذهنی انسان ناگزیر به این اندیشه می‌انجامد که نیات انسان هیچ نقشی در مسیر تاریخ ندارد و تنها سرشت مینوی قوه‌ی تعیین‌کننده‌ی آن است.

ویل دورانت درباره‌ی تاریخ‌نویسی در قرون وسطی می‌نویسد که عقاید مسلم و ایمان مردم قرون وسطی مانع از رشد تاریخ‌نگاری شد، افراد تصور می‌کردند که منشأ و سرنوشت جهان و آدمی را می‌دانند و تاری از افسانه بر گرد هر واقعه‌ای می‌تنیدند؛ به همین سبب تقریباً تاریخ در چهاردیواری وقایع‌نامه‌های دیرها محصور شد. تاریخ در قالب اساطیر در قدیسان و قهرمانان محصور گردید و دیگر انگیزه‌ای برای کشف تاریخ واقعی باقی نماند. پس درنتیجه همه‌چیز جنبه‌های ذهنی و ایدئالیستی به خود گرفت، فرهنگ انسانی در جامعه مغفول ماند و موزه دیگر مفهومی نداشت.

موزه در قرون وسطی

گذشته در نگاه اسلام

گذشته و توجه به آن در متون اسلامی بیش از هر چیز موردتوجه قرارگرفته است. بسیاری از سوره-های قرآن همنام پیامبران و به‌عنوان سازندگان تاریخ است. بخش اعظم آیات قرآن درباره‌ی سرنوشت ملت‌هایی است که زمانی ظهور کرده و بعد از مدتی منقرض‌شده‌اند. در آیاتی مردم را به مطالعه تمدن‌های گذشته تشویق می‌کند؛ مانند آیه‌ی ۱۳۷ از سوره‌ی آل‌عمران: قد خلت من قبلکم سنن فسیروا فی الارض فانظروا کیف کان عاقبه المکذبین، پیش از شما سنت‌هایی بوده است پس بر روی زمین بگردید و بنگرید عاقبتت کذب کنندگان را.

این آیه از اقوامی خبر می‌دهد که در گذشته زیسته‌اند و از کسانی بودند که رسالت پیامبران را تکذیب کردند و از بین رفتند و آثاری از آن‌ها مانده است و دستور می‌دهد که درباره‌ی آن‌ها مطالعه نمایید. نگرش قرآن در این آیه و آیات مشابه توجه به گذشته و مطالعه درباره‌ی سرنوشت آن‌ها است. هدف قرآن از بیان این مطالب آگاهی دادن از سرنوشت نامطلوب گذشتگان به‌منظور ساختن حال مطلوب مسلمانان است. قرآن در این‌گونه آیات ساختن حال و آینده‌ی مطلوب را بر عهده‌ی مردم می‌گذارد.

تمامی این مطالب نشان می‌دهند که گذشته بهترین منبع برای ساختن حال و آینده‌ی مطلوب برای هر جامعه‌ای است. این سخنان نشان می‌دهند که بامطالعه‌ی افکار و رفتار گذشتگان می‌توان از زندگی آنان سود فراوان برد و کسی که تاریخ گذشتگان را می‌خواند گویی با آن‌ها زندگی کرده است. این سخنان به‌نوعی در جهت تأیید موزه و موزه‌داری نیز هست. اگر مسلمانان به این کلمات توجه بیشتر و عمیق‌تری می‌کردند و به تأسیس موزه روی می‌آوردند، تجربه‌های خوب گذشتگان را به نسل‌های بعدی انتقال می‌دادند و درنتیجه حال و آینده‌ی بهتری می‌داشتند. اگر بااین‌همه سخنان ارزشمند در متون اسلامی، موزه‌ای در تمدن اسلامی شکل نگرفت به دلیل فقدان پیشینه‌ی تاریخی بود.

موزه در قرون وسطی

قسمت‌های قبلی را اینجا بخوانید:

خلاصه کتاب مبانی موزه داری | قسمت اول

خلاصه کتاب مبانی موزه داری | قسمت دوم

خلاصه کتاب مبانی موزه داری | قسمت سوم

نوشته‌های پیشنهادی

زیرسازی اثر هنری بوم سازی

چرا زیرسازی اثر هنری اینقدر مهم است

چرا زیرسازی اثر هنری اینقدر مهم است خلاصه کتاب بوم سنتی در هنرهای ایرانی | ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.