خانه | نقاشی | نمایشگاه آبرنگ‌های ارمنیان ایرانی فرصت کوتاه و مغتنم

نمایشگاه آبرنگ‌های ارمنیان ایرانی فرصت کوتاه و مغتنم

درباره‌ی نمایشگاه آبرنگ‌های ارمنیان ایرانی در گالری شیرین

فرصت کوتاه و مغتنم

سایت تندیس به قلم حافظ روحانی

نمایشگاه آبرنگ‌های ارمنیان ایرانیاین نخستین بار نیست که آثار هنرمندان ارمنی / ایرانی در یک نمایشگاه و در کنار هم گرد آمده‌اند؛ به واقع و به واسطه‌ی فعالیت‌های مستمر در گذشته، بارها شاهد جمع‌آوری و نمایش آثار هنرمندان ارمنی / ایرانی بودیم که تخت عناوین و اشکال مختلف در موزه‌ها یا نگارخانه‌های خصوصی در معرض تماشا گذاشته شدند تا هم مروری باشد بر رابطه‌ی نزدیک این اقلیت قومی / مذهبی با فرهنگ ایران و هم اشاره‌‌ای به تأثیر و نقش آن‌ها در رشد و گسترش هنرهای نوگرا در ایران. موزه‌ی هنرهای معاصر تهران با برگزاری لااقل دو نمایشگاه در دو دوره‌ی متفاوت از این حیص جایگاه قابل توجهی دارد.

نمایشگاه «آبرنگ‌های ارمنیان ایرانی» هم بیش‌تر مناسب یک موزه‌ است تا یک نگارخانه‌ی خصوصی در مرکز شهر، تا از یک‌طرف فرصتی برای نمایش تعداد بیش‌تری از آثار باشد و از طرف دیگر با بسط و گسترش وجه نظری و تاریخی بتواند به دور از معضلات یک نمایشگاه انتفاعی به کار پژوهش‌های تاریخ هنری هم بیاید. نمایشگاه برگزار شده در شیرین فاقد این خصوصیات است که بیش‌تر ناشی از فقدان یا کم‌کاری موزه‌ها در برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی است. با این‌حال فرصت به دست آمده برای نمایش تعدادی از آثارِ آب‌رنگ جمعی از هنرمندان ارمنی فرصتی است مغتنم که به‌تر است از دست نرود، هر چند که شاید بی‌توجهی به نکات تاریخی به بروز معضلاتی منجر شود که مهم‌ترین‌های‌شان نبود یک کاتالوگ یا توضیحی درباره‌ی این هنرمندان و آثارشان باشد. ایرادی که نه بر عهده‌ی شیرین که بیش‌تر بر گرده‌ی نهادهای تحقیقاتی، موزه‌ها و دانشگاه‌ها ست تا یک نگارخانه.نمایشگاه آبرنگ‌های ارمنیان ایرانی

در پوستر نمایشگاه از پنج هنرمند نام برده شده است؛ با این‌حال تعداد اندکی اثر از دو هنرمند دیگر هم در نمایشگاه به نمایش درآمده، بی‌آن‌که نام‌شان بر روی پوستر آمده باشد، دو هنرمندی که به نسبت پنج نقاش دیگر از شهرت کم‌تری برخوردارند. از یسایی شاهیجانیان (که در نمایشگاه یسایی شاجانیان ثبت و ضبط شده) نیز تنها تعداد معدودی اثر به نمایش درآمده است. با این‌حال شهرت او باعث شده تا نام‌اش از روی پوستر جا نیافتد! بر این اساس بخش عمده‌ی آثار نمایشگاه به سه هنرمند به‌نام و مشهور مربوط می‌شود؛ یرواند ناهاپتیان (در پوستر یرواند نهاپتیان ثبت شده)، میکاییل (میشا) شهبازیان و سمبات دِر-کیورغیان (در پوستر سومبات درکیورقیان) مربوط می‌شود و یک دیوار که به آثار آواک هایراپتیان اختصاص پیدا کرده. همه‌ی این اسامی از جمله مشهورترین هنرمندان ارمنی / ایرانی محسوب می‌شوند که در بنا نهادن سنت نقاشی آبرنگ در ایران نقش داشته‌اند. با این‌حال چند توضیح لازم است: سنت نقاشی آبرنگ ارامنه‌ به‌طور مشخص ریشه در شهر اصفهان دارد. به واقع در حد فاصل سال‌های ۱۳۱۲ – ۱۳۰۷ سرکیس خاچاطوریان، هنرمند برجسته‌ی ارمنی به دعوت آرتور پوپ، محقق و ایران‌شناس به اصفهان آمد تا بر روی ترمیم ابنیه‌ی تاریخی این شهر کار کند. او جمعی از جوانان مستعد ارمنی را آموزش داد که سومبات درکیورقیان و یرواند ناهاپتیان از مشهورترین شاگردان‌اش به حساب می‌آیند. اشاره شده که آواک هایراپتیان شاگرد یرواند ناهاپتیان بوده است و زیر نظر او و به شیوه‌ی سرکیس خاچاطوریان آموزش دیده. در بین هنرمندان حاضر در نمایشگاه اما میکاییل (میشا) شهبازیان متولد اردبیل و شاگرد کمال‌الملک است و از این منظر کاملاً محصول یک سنت آموزشی دیگر. پس در حالت عادی قرار دادن نام شهبازیان در کنار دیگر نقاشان باعث سوءتفاهم در شناسایی جریان نقاشی آب‌رنگ اصفهان می‌شود. پس تشابهات احتمالی بین آثار شهبازیان با دیگر نقاشان حاضر (به‌خصوص در منظره‌ها) بیش از آن‌که مربوط به سنت بصری مشترک یا علایق یکسان باشد به مقتضیات ژانر آب‌رنگ و مخصوصاً سنت منظره‌سازی مربوط می‌شود و نه به ارمنی بودن نقاشان. چنان‌چه زنده‌یاد علی‌اکبر صنعتی نیز که از شاگردان کمال‌الملک است به نقاشی آب‌رنگ علاقه‌مند بود، هر چند که شیوه و تکینک مورد علاقه‌ی او تا حد زیادی از سنت منظره‌سازی آب‌رنگ عدول می‌کرد ولی نشان از آموزش تکنیک آب‌رنگ در نزد کمال‌الملک دارد.نمایشگاه آبرنگ‌های ارمنیان ایرانی

نقاشی آب‌رنگ در دهه‌ی ۱۳۵۰ و به مدت کوتاهی دارای یک نگارخانه‌ هم شد؛ نگارخانه‌ی «فصل‌ها و یادها» که به سال ۱۳۵۶ تأسیس شد و عمرش به تنها یک سال کشید نگارخانه‌ای تخصصی برای نمایش آثار آب‌رنگ بود و اتفاقاً آثاری از چند هنرمند حاضر در این نمایشگاه را هم به تماشا گذاشته بود. ولی با این‌حال نقاشی آب‌رنگ کم‌تر این مجال یا فرصت را پیدا کرد تا به عنوان یک جریان پیش‌رو در هنر نقش‌آفرینی کند و در طول سده‌ی گذشته بیش‌تر زیر سایه‌ی تکنیک رنگ‌روغن قرار گرفت. همه‌ی این‌ها فقط به ما تأکید می‌کند که نمایشگاه «آب‌رنگ‌های ارمنیان ایرانی» چقدر فرصت مغتنمی است.

نقد نمایشگاه‌های دیگر به قلم حافظ روحانی را اینجا بخوانید:

سی مجسمه‌ سی مجسمه‌ساز

سی مجسمه‌ سی مجسمه‌ساز، همان تک قهرمان

نمایشگاه « سی مجسمه‌ سی مجسمه‌ساز » در ایران‌شهر همان تک‌قهرمان سایت تندیس به قلم حافظ روحانی جمعی از مشهورترین مجسمه‌سازان نوگرا و معاصر، از چند نسل در کنار هم؛ هر کدام با یک اثر و عمدتاً از نمونه‌های شناخته‌ی شده و جدیدتر مجسمه‌سازان معاصر و چند مجسمه‌ی مشهور از مجسمه‌سازان کهنه‌کارتر و یک کاتالوگ …

0 comments
تونی کریگ

تونی کریگ در موزه‌ی هنرهای معاصر | بازگشت به ریشه‌ها

نمایشگاه تونی کریگ در موزه‌ی هنرهای معاصر بازگشت به ریشه‌ها سایت تندیس: به قلم حافظ روحانی در طول برگزاری نمایشگاه تونی کریگ، هنرمند انگلیسیِ آلمانی‌الاصل، ویدئویی کوتاه در موزه‌ی هنرهای معاصر پخش می‌شود که در آن خود تونی کریگ از خودش، کارهای‌اش و تکنیک و نگاه‌اش به مجسمه می‌گوید، بر ماده‌ی کار و علاقه‌اش به …

0 comments
ممیز

مرتضی ممیز | یک یادآوری

مرتضی ممیز | یک یادآوری نگاهی به نمایشگاه دوازدهمین سالگرد مرتضی ممیز در خانه‌ی هنرمندان ایران سایت تندیس: به قلم حافظ روحانی دوازدهمین سالگرد درگذشت مرتضی ممیز، مثل هر سال با برنامه‌ها، نمایشگاه‌ها و بزرگ‌داشت‌ها همراه شد. کم‌تر هنرمندی در تاریخ ایران این بخت یا اقبال را داشته تا خیلی از شاگردان و همراهان متعددش …

0 comments
هامون همت گالری سرزمین هنر

نمایشگاه هامون همت در سرزمین هنر، سربازان‌ات را به خط کن!

نمایشگاه هامون همت در سرزمین هنر سربازان‌ات را به خط کن! سایت تندیس به قلم حافظ روحانی آن‌چه هامون همت، به سرزمین هنر آورده در تداوم سنتی قرار می‌گیرد که لااقل در ایران بسیار آشنا ست؛ به واقع از زمانی که زنده‌یاد ژازه تباتبایی به سراغ ضایعات ماشین‌ها و ادوات صنعتی رفت و مجموعه‌ی مجسمه‌های‌اش …

0 comments
علی صادقی

علی صادقی | نقطه‌ی فرّارِ ناممکن

علی صادقی | نقطه‌ی فرّارِ ناممکن نقدی بر نمایشگاه «از پیش از این» در گالری ساربان سایت تندیس به قلم حافظ روحانی نوشته‌ی کوتاه علی صادقی بر نمایشگاه‌اش و به کارگیری واژه‌ی «فاجعه» تا حد زیادی سبک کاری هنرمند در اجرای این آثار را توضیح می‌دهد. به واقع نقاش با ارجاع ما به خاطراتی (به …

0 comments
صادق بریرانی

صادق بریرانی | گوهر لحظه‌ی گذرای هستی

صادق بریرانی | گوهر لحظه‌ی گذرای هستی نقد نمایشگاه صادق بریرانی در گالری بن سایت تندیس: به قلم حافظ روحانی راه طولانی و مرارت شلوغی خیابان‌های تهران و محله‌ی درکه در عصر یک جمعه‌ی میانه‌ی پاییز را باید با یادآوری نام صادق بریرانی تاب آورد؛ متولد ۱۳۰۲ در بندر انزلی، تحصیل‌کرده‌ی دانشکده‌ی هنرهای زیبا و …

0 comments

 

نوشته‌های پیشنهادی

ایراناهایر آثار هنرمندان تأثیرگذار ایرانی ارمنی

«ایراناهایر» مروری بر آثاری از هنرمندان تأثیرگذار ایرانی ارمنی

ایراناهایر مروری بر آثاری از هنرمندان تأثیرگذار ایرانی-ارمنی گفتگو با ساناز آرین‌فر هنربان نمایشگاه « ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.