نقاشیِ بهشتی نقدی بر نمایشگاه الهام نفیسی

 نقدی بر نمایشگاه الهام نفیسی در گالری هما
«نقاشی بهشتی»
آوام مگ به قلم جاوید رمضانی


بازخوانی فرم‌های سنتیِ نقاشی ایرانی و ادغام آن با ظرفیت‌های نقاشی مدرن غربی و تداخل این زبان بصری رویکردی است که امروزه نوعی خودشرق‌انگاری را به ذهن متبادر می‌کند‌.

نقاشی ژاپنی تا پیش از سده‌ی شانزدهم از نقاشی چینی و سپس از هنر غربی تأثیر پذیرفته ‌است. از مهم‌ترین سبک‌های نقاشی ژاپنی می‌توان به نقاشی‌های مذهبیِ بودایی، نقاشی با تغییر غلظتِ مرکّب، و خوشنویسیِ  ژاپنی نام برد. اما آن‌چه در اشیای کاربردیِ رسیده به بازار آنتیکِ ایرانی دیده می‌شود نوعی طبیعت‌گرایی در صنایع دستی چون معرق‌سازی با سنگ و صدف است.

بسترِ طبیعت‌محوریِ نقاشیِ چینی، مرکزِ آغازِ نوعی نقاشی است که مستثنی از روایت‌پردازی و اسطوره‌سازیِ متداولِ شرق است. رهایی از تجرید زبان و قصه‌گویی در سایه‌ی خلسه‌ی افق‌های دوردست شاید نخستین تجربه‌ی انسان شرقی در برخورد با امر والا و سوژه‌ی شناساست. این جریان که در دوران تانگ و سو  دیده می‌شود به‌مدت چهار قرن (از قرن ششم تا دهم میلادی) بر نقاشی چینی و شرقی مسلط شد.

در این دوران، از رنگ‌های پرتنوع برای نقاشی بهشتی استفاده می‌شود. این نقاشی‌ها فاقد اصول ژرفانمایی‌اند؛  لذا بیننده به‌طور آزادانه از این‌گونه نگاره‌ها استفاده می‌کرده ‌است. این نقاشی‌ها را نقاشی توماری نیز گفته‌اند.

هفته گذشته، به تماشای آثار الهام نفیسی در گالری هما رفتیم. این آثار متأثر از نقاشی‌های بهشتیِ چینی و نگاره‌های ادبیاتِ تعلیمی مانند «کلیله و دمنه» است که در قرن هفتم و نهم هجری تصویرسازی شده‌اند‌.

در بدو ورود به نمایشگاه، مخاطب با تصویری در روبه‌روی خود مواجه می‌شود که دارای ارجاعات بینامتنیِ بسیار است. وجود رنگ گُلبهی و انبوه خرگوشان در زیر بوته‌های گل رز و نیز دو بازِ شکاری شاید ارجاعی به  نظام‌های اخلاقی معاصر است.

از سوی دیگر، زیباییِ صنعت و تکنیک ظریفِ هنرمند گویای لطافتی است که در عرصه‌ی بوم‌های بزرگ با قلم‌موهای ظریفِ نگارگری به جولان پرداخته است. این پُرکاری گواهی است بر طنّازیِ نقوشی که با خشونتِ انتقادی هماهنگی ندارد. هنرمند، با رنگ‌گذاری‌های چشم‌نواز و ترکیب‌بندیِ چندساحتی، سعی در غنی‌کردن زبان بصری خود دارد. این تلاش همراه با چیدمان فشرده‌ی عناصر تصویری شکل گرفته که زیرساخت و پلان‌بندیِ متنوعی ندارند. در آثار بزرگ‌تر، ما شاهد چهار پلانِ زمینه در پایینِ سوژه‌ی اصلی، کو‌ه‌ها و سپس آسمان هستیم؛ ولی در آثار کوچک‌تر، که به نظر می‌رسد تولید این مجموعه با آن‌ها آغاز شده است، ما با ترکیب‌بندیِ دَوّار و نظام ساختاریِ نگارگری ایرانی مواجه هستیم. به‌طور مشخص، تلاش و تجربه‌گراییِ هنرمند قابل‌تقدیر است. بازنگری طبیعتِ خیالی و استفاده از نظام تصویریِ روایی همراه با تلاش در ایجاد لایه‌های معناییِ متکثّر و معاصر چند زاویه‌ی زیباشناسانه‌ای است که هنرمند سعی در ادغام آن‌ها دارد تا منجر به ظهور  گذاره‌ی مؤلف شوند. در دو اثر بزرگِ کنار هم شیر ارجاعی بینامتنی به «کلیله‌ و دمنه» و «مرزبان‌نامه» است. داستان شیر و خرگوش در «کلیله و دمنه» یا داستان فریب پلیکان برای شکار ماهیان مورد بازنمایی قرار گرفته‌اند.

در تصویرپردازی‌های نقاش، هنرمند سعی در از آنِ خودسازیِ  نگاره‌های هنرمندانِ گذشته داشته است؛ همچون تصویر شکارِ کبوتر طوقی یا اسب‌سوارانِ دگا، هنرمند فرانسویِ قرن نوزدهم و بیستم.

درشت‌نمایی در پلانِ نخست با بافت‌های خیره‌کننده همراه با فرم‌های درخشانِ پرندگان و حیوانات نشان از تلاش نقاش دارد. وی پیوسته با راهکارها و کارماده‌های فیزیکیِ متفاوتی درگیر است که آثار او را قابل‌تأمل می‌نمایند.

سطح کار، از نزدیک، برجستگی‌ها و لایه‌های منهدم‌شده دارد. اثر دارای دو بُعدِ نزدیک و دور است که در فواصل متفاوت قدرت خیال‌پردازیِ مخاطبان را تقویت می‌کند. بافت و طراحی عنصر بصریِ اصلیِ تابلوهای نفیسی‌اند که با ضربآهنگ و ریتمِ پرفشار تماشاگر را، در عین فهمِ کلّ اثر، به دیدنی موضعی دعوت می‌کنند.

هنرمند در تلاش است تا، با کاربست آموزه‌های نقاشی معاصر در قالب سوژه‌های تصویرپردازیِ شرقی، روح هنرِ نگارگران را به جهان ایرانی بازگرداند.

نقد نمایشگاه‌های قبل به قلم جاوید رمضانی را اینجا بخوانید:

نمایشگاه علی رضوی در گالری فرشته

دودلینگ آرت «جهان اشیاء» علی رضوی در گالری فرشته

یادداشتی بر نمایش «جهان اشیاء» علی رضوی در گالری فرشته «دودلینگ آرت» آوام مگ به قلم جاوید رمضانی ارتباط میان کلمات و اشیاء در عصر جدید به ظهور پدیده‌ی معرفت‌شناسانه‌ی جدیدی موسوم به «انسان» انجامید. انسان، مانند هر مقوله‌ی عقلی در تفکر فلاسفه، نیازمند تعریفی جامع و کامل است. این تعریف در جهان پسافلسفی در تحلیل رابطه‌ی اشیاء و کلمات معنی یافت. این مقوله تابع یک رابطه‌ی بخصوص است، رابطه‌ای که تابع مفاهیم یا گفتمان غالبِ دوران ‌می‌باشد. به‌طور مثال، […]

بدون دیدگاه

نمایشگاه نقاشی احمد نصرالهی گالری هور

حاجی‌فیروز | یادداشتی بر نمایشگاه احمد نصرالهی

یادداشتی بر نمایشگاه احمد نصرالهی در گالری هور «حاجی‌فیروز» آوام مگ به قلم جاوید رمضانی تخیل نهایتِ قدرتِ خویش را در اساطیر جلوه‌گر می‌سازد. چه اساطیر شرقی باشد چه اساطیر غربی، بشر در دوره‌ای از تاریخ هر آن‌چه می‌بیند برایش زیربنایی تخیلی می‌سازد و برای هر پدیده‌ای منطقی می‌آفریند که همان منطق اساطیر است. این منطق در زبان، تجلیِ شاعرانگی است و آن‌چه تمدن‌ساز است همین زبان شاعرانه است. زبان شاعرانه نشانه‌ی گذر از محدوده‌ی اولیه‌ی ادراک و فهمِ چندجانبه‌ی […]

بدون دیدگاه

پرفورمنس هست ایمان جسمی مرضیه نظام ابادی

یادداشتی بر پرفورمنس «هست» کنتر پوان پلی فن ایمیج

یادداشتی بر پرفورمنس «هست» کنتر پوان پلی فن ایمیج اثری مشترک از ایمان جسمی و مرضیه نظام آبادی | گالری سلوک آوام مگ : جاوید رمضانی در شرایط فعلی هنر گاهن شاهد رویدادهایی هستیم که کمتر به آن پرداخته می‌شود و ارباب رسانه از ثبت آن مغفول می‌مانند. استعدادهایی که با جدیت فارغ از لحن غالب به کار می‌پردازند، کمتر دیده می‌شوند. انگیزه نگارش این متن ثبت گوشه‌ای ازکیفیت و تلاش این هنرمندان است. زمانی که جان کیح در اثر […]

بدون دیدگاه

داریوش حبیب خانی گالری خط سفید

لحن پر تلألو رنگ‌ها در آثار داریوش حبیب‌خانی

یادداشتی بر نمایشگاه داریوش حببیب‌خانی  گالری خط‌سفید آوام مگ به قلم جاوید رمضانی وقتی از رنگ، سخن به میان می‌آید همه ما تصوراتی از آن خواهیم داشت و بلافاصله رنگ یا رنگ‌هایی در نظرمان جلوه‌گر می‌شود. رنگ‌هایی مثل قرمز، زرد، آبی، سبز و … و سپس محیط و اشیاء رنگین، انواع گل‌ها و طبیعت اطراف‌مان به خاطر نفوذ می‌کنند. رنگ، امکان درک معانی را فراهم می‌آورد. زندگی سرشار از رنگ است. یا به عبارتی زندگی خود رنگ است. وجود رنگ وابسته […]

2 comments

جلال شباهنگی

جلال شباهنگی هنرمند تأثیرگذار در هنر بومی منظره‌نگاری

نقدی بر نمایش و بررسی آثار جلال شباهنگی در فرهنگستان هنر – گالری صبا هنرمند تأثیرگذار در هنر بومی منظره‌نگاری آوام مگ به قلم جاوید رمضانی دفتر صوفی سواد و حرف نیست          جز دل اسپید همچون برف نیست تو نیکی می‌کن در دجله انداز              که ایزد در بیابانت دهد باز سرزمین بیابانی مکانی است که نهایت تلاش برای بقا را به تصویر می‌کشد. این وادی مملو از اسرار و زیبایی‌هایی […]

بدون دیدگاه

الهام فاطمی

طبیعت کمی بی‌جان در آثار الهام فاطمی

نقدی بر نمایشگاه الهام فاطمی در گالری آتبین آوام مگ: به قلم جاوید رمضانی طبیعت بی‌جان از سوژه‌های مطرح نقاشان بوده و امروزه هم طرفداران بسیار دارد. این وادی برای هنرمندان نقاش آزمونی است تا فضا و اشیا را در هم ادغام کنند. فضا به عنوان مهم‌ترین دغدغه بازنمایی تصویر از دوره رنسانس تعبیری ظریف است که نه تنها بر فاصله دلالت دارد، بلکه روابط و سیاست چیدمان ابژه‌ها در سطح دوبعدی را نشان می‌دهد. زمانی دیدن اشیا از دو […]

بدون دیدگاه

شبنم شعبانی گالری فرمانفرما

تصویرسازی رویاهای امروز در کارنمای شبنم شعبانی

تصویرسازی رویاهای امروز در کارنمای شبنم شعبانی نقدی بر نمایشگاه «گیان» در گالری فرمانفرما آوام مگ به قلم جاویدرمضانی نقاشی امروز ایران سرشار از فراوانی است. این فراوانی حکایت از تغییری در عمق اندیشه ایرانی دارد. ده سال پیش موج جوانان از راه رسیده در تمام زمینه‌ها تحولی را نوید می‌دادند که در عرصه هنر هم می‌توان جریان مشخص آن را احساس کرد. بسیاری از نمایش‌های نقاشی ناپختگی مشهودی را در منظر عموم قرار می‌دهند و بیشتر دغدغه هنرمندان مکان […]

بدون دیدگاه

علی ترقی جاه گالری گلستان

تاویل | نقدی بر کارنامه نقاشی علی ترقی جاه

تاویل | نقدی بر کارنامه نقاشی علی ترقی جاه گالری گلستان آوام مگ: به قلم جاوید رمضانی هرکس علم خیال را نداند بویی ازمعرفت نبرده است. این آغاز معرفت شناسی ابن عربی است. مشخصا این عالم خیال نزد ابن عربی فراتر از عوالم زیبایی شناسی احساس و عاطفه شاعرانه مورد نظر ماست. این را از ان رو گفتم که نمایش اثار علی ترقی جاه به گفته وی با جملاتی از ابن عربی آغاز گردیده بود. هنرمند در بیانیه خود می‌گوید […]

بدون دیدگاه

کامران کاتوزیان گالری سهراب

نگاهی به آثار کامران کاتوزیان، از تاثیر گذارترین طراحان گرافیک ایران

نگاهی به آثار کامران کاتوزیان، از تاثیر گذارترین طراحان گرافیک ایران گالری سهراب مجله آوام به قلم جاوید رمضانی کامران کاتوزیان همچون دیگر کاتوزیان‌ها در هنر و فرهنگ ایران تاثیر گذار است. وی یکی از تاثیر گذارترین طراحان گرافیک ایران در طول تاریخ پیدایش آن می‌باشد. به مناسب زاد روز هفتاد و هفت سالگی این استاد گران‌مایه نمایشی از نقاشی‌های وی در گالری سهراب بر پاست که دیدن از ‌آن خالی از لطف نیست. کاتوزیان متولد ۱۳۲۰ اسث و از […]

بدون دیدگاه

اشکان صانعی گالری اُ

نقدی بر نمایشگاه اشکان صانعی | برون فکنی رسانه‌ای

نقدی بر نمایشگاه اشکان صانعی | برون فکنی رسانه‌ای گالری اُ به قلم جاوید رمضانی  پرداختن به طراحی به عنوان مدیا و رسانه قابل تکیه در ساخت و پرداخت هویت هنری هنرمند، فی نفسه همراه با رفتاری احساساتی و پر التهاب دیده می‌شود. نگاهی انسانی و بدوی در پس این رویکرد استنباط می‌گردد که تمایل به بازگشت به طبیعت و سعی در گریز به  نوع زیستن انسان دراوان تمدن دارد. زمانی که سکوت زبان تنها با آواهای غیر معمول شکسته […]

بدون دیدگاه

ایرج اسکندری گالری ساربان

نقدی بر کارنمای ایرج اسکندری در گالری ساربان

نقدی بر کارنمای ایرج اسکندری در گالری ساربان نگاهی روایت محور در ارائه مفهوم و تولید معنا به قلم جاویدرمضانی هنر انقلاب را می توان اوج جریان هویت‌یابی تفکر هنرمندان نوگرا دانست و شخصیت‌های بازمانده از آن دوران امروز در پی تداوم این جریان در آکادمی‌ها و عرصه هنرمعاصر در تکاپوی تداوم آرمان‌های خود کماکان به کار و فعالیت مشغولند. این هفته به تماشای کارنمای آثاراستاد ایرج اسکندری در گالری ساربان رفتم. دکترایرج اسکندری، نقاش و عضو هیئت علمی دانشگاه […]

بدون دیدگاه

تصویرسازی منظومه آرش کمانگیر میثم نژادرسولی گالری ویستا

نقدی بر تصویرسازی‌های میثم نژادرسولی در گالری ویستا پلاس

نقدی بر تصویرسازی‌های میثم نژادرسولی در گالری ویستا پلاس نقاشی‌هایی برای کتاب «منظومه آرش کمانگیر» جستجوی هویت و بیان امروزی و اصیل در هنر معاصر سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی همکاری بین هنرها در راستای تعلیم و تعلم مفهومی قابل تامل است. هنر ایرانی در پی این زاویه از کاربرد هنر، ادبیات تعلیمی را  به مخاطبان خود عرضه نموده است. ترکیب بین روایت و تصویر درکتب ادبی  گذشته همچون ورقه و گلشاه، کلیله و دمنه و سمک عیار دیده […]

بدون دیدگاه

مسعود سعدالدین masoud sadedin

استقبال بی نظیر نمایشگاه مسعود سعدالدین در آلمان

استقبال بی نظیر نمایشگاه مسعود سعدالدین در آلمان به بهانه نمایش هنرمند مطرح بین المللی در lands museum شهر بن به قلم جاوید رمضانی در ماه سپامبر نمایشگاه یکی از نقاشان به نام و موفق ایرانی در بن آلمان با استقبال زیادی روبرو گردید. آثار مسعود سعدالدین تحت عنوان «مانوس همچون غریب» از پارادوکس «متافیزیکی – اکنونی» سخن می‌گوید، آنچه موقعیت اکنون وی (مهاجربودن) را در کنکاش با جریان هستی شناسی که انسان را غریب در این جهان فرض می‌کند. اما […]

بدون دیدگاه

ریکاردو شایگان گالری هما

راز دروازه‌ها، نقدی بر آثار ریکاردو شایگان در گالری هما

نقدی بر آثار ریکاردو شایگان در گالری هما راز دروازه‌ها سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی هنرمندان در زندگی خود جهانی خیالی را سامان می‌دهند. این جهان مبدا و آغاز ایده‌ها دغدغه‌ها و خاطراتی است که از مقام یک امر خصوصی تبدیل به زیبایی عمومی می‌گردد. حتما این اتفاق برای شما افتاده است. گاهی اشیائ اطراف ما متفاوت به نظر میرسند بطور مثال دستگیره در را دوباره کشف میکنیم. این دستیگره سال‌ها است که در مقابل ما حضور داشته اما […]

بدون دیدگاه

حسین چراغچی

اکنونیت هنرمند معاصر | نگاهی به آثار حسین چراغچی

نگاهی به نقاشی‌های حسین چراغچی در گالری ماه اکنونیت هنرمند معاصر سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی در عبور روزانه هنگامی که  مخاطب جمله ای می‌شویم که لحنی خشن دارد و مفهومی محبت‌آمیز.  چه تضادی در ما ایجاد می‌شود؟ این احساس  همراه با کنجکاوی است.  طبیعتا سوال این است؛ حقیقت چیست. محبت یا خشونت؟ آیا مخاطب دوست است یا دشمن؟ موقعیتی دوگانه در بسیاری از برخوردهای زندگی رخ می‌دهد. در واقع عقل ما می‌‌گوید که مفهوم جملات حاکی از محبت […]

بدون دیدگاه

هندسه درون پویی گالری آس

انتزاع و هندسه درون بر دیوارهای گالری

مجموعه‌ای که دیده‌ور تحت نام «هندسه درون پویی» جمع‌آوری کرده بود بر مبنای تکیه بر آثار آبستره معاصر ایرانی است…

1 comment

سونیا بالاسانیان گالری هما

سونیا بالاسانیان، موسیقی منظم و تکرار شونده تقدیر انسان در خاورمیانه

نقدی بر نمایشگاه سونیا بالاسانیان در گالری هما موسیقی منظم و تکرار شونده تقدیر انسان در خاورمیانه سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی   «گفته می‌شود ارامنه از زمان داریوش هخامنشی در ایران می‌زیسته‌اند، اما این ارامنه بیشتر زمین دارانی بودند که برای انجام وظایف خود نسبت به شاه شاهان به ایران می‌آمدند. بعدها در زمان  شاهپور دوم ساسانی  چند صد هزار ارمنی به ایران کوچانده شدند. این اتفاق بار دیگر در حمله سلجوقیان و در زمان مغول‌ها تکرار گردید […]

بدون دیدگاه

گریختن از فشار مرگبار حقیقت با هنر | نقدی بر آثار ابراهیم اسکندری

 نقدی بر مجموعه آثار «شهرارا» ابراهیم اسکندری در پروژه‌های اران روایت درمانی سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی  روایت درمانی narrative therapy برای ارتقای کیفی فرایند کار مشاوره با انسانی که در یک جامعه و بستر فرهنگی خاص زندگی می‌کند، به کار می‌آید … آنچه این مجموعه روش‌های کاری را برجسته و ارزشمند می‌سازد، انعطاف فرهنگی بالقوهٔ آنهاست؛ انعطافی که روایت درمانی را به عنوان رویکردی پویا، قابل بازنگری و دگردیسی در بسترهای مختلف فرهنگی به فعالان شاخه‌های مربوط در سرتاسر جهان […]

بدون دیدگاه

نقاشی‌های رضا یحیایی

زن خالق در نقاشی‌های رضا یحیایی برای اولین بار در موزه دیدی

“راز خلقت عشق به مادر عشق به زن و عشق زن” متنی به بهانه نمایش نقاشی‌های رضا یحیایی در موزه دیدی سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی نوشتن درباره حجم و تصویر و تجسم به مانند ساختن بالهایی از پوسته پیاز برای پروانه‌ای در دوردست است. به خصوص اگر این نوشتن در باب هنری باشد مداوم، عظیم، سخت کوش و شعله ور. حجم آثار رضا یحیایی عظمت اراده انسانی و نیروی پنهان در هاویه‌ی روح انسان را یادآور می‌شود. نفس […]

بدون دیدگاه

نقد نمایشگاه عکس‌ هوفر حقیقی جغرافیای انقضا گالری اُ

عبور از مدیا، نقدی به نمایش عکس‌های هوفر حقیقی در گالری اُ

عبور از مدیا نقدی به نمایش عکس‌های هوفر حقیقی در گالری اُ سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی دو هفته گذشته در آغاز تابستان گرم شاهد برپایی نمایشگاه عکس‌های هوفر حقیقی تحت عنوان جغرافیای انقضا بودیم. حقیقی از عکاسان تربیت شده دهه هشتاد است، و در جریان رونق عکاسی در حوزه معنا و رسانه هنری ، خود را به عنوان عکاسی فعال مطرح نموده است. حقیقی که فارغ التحصیل رشته مکانیک سیالات است و کارشناسی ارشد عکاسی را در دانشگاه […]

بدون دیدگاه

نمایشگاه نقاشی آرش امدادیان گالری آتبین

فرم معنادار، نقدی بر نمایشگاه نقاشی آرش امدادیان

فرم معنادار، نقدی بر نمایشگاه نقاشی آرش امدادیان نمایشگاه نقاشی «دوباره …» در گالری آتبین سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی زمانی که مارسل دوشان درپی گفتمان زمانه از پس یافتن راهی بود تا در میان جامعه هنری اوایل قرن بیستم سر برافرازد تنها مشکلش موئلف شدن در هنر معاصر نبود. او دچار ایجابی  دو چندان به نسبت هنرمندان دیگر بود و آن زیستن در میان خانواده‌ای است که از زیر نامشان در هنر سر بر افراشتن بسیار ناممکن می‌نمود. […]

بدون دیدگاه

مهسا کریمی زاده گالری ایران شهر

جهان‌های مقابل، نقدی بر مجموعه «لبه» مهسا کریمی زاده

نقدی بر نمایشگاه لبه آثار حجمی مهسا کریمی زاده در گالری ایران شهر جهان‌های مقابل سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی «ناراضی از همه کس ناراضی از خودم با جان و دل تمنای آن دارم که در سکوت و خلوت شب خود را رستگار سازم و اندکی بر شأن خود بیفزایم … به من نیرو بخشید، یاریم کنید مرا از شر دروغ‌ها و دود دم فسادآور این جهان خلاص کنید و تو ای خدای بزرگ بر من ارزانی دار فیض […]

بدون دیدگاه

دانیال ملانوروزی گالری چهار

گریز از طمطراق، نقدی بر آثار دانیال ملانوروزی در گالری چهار

گریز از طمطراق، نقدی بر آثار دانیال ملانوروزی در گالری چهار نقدی بر اثار دانیال ملانوروزی با عنوان دیوارهای دیروز سایت تندیس به قلم جاوید رمضانی انگیزه آمیزش هنر و تفکر شرقی با اندیشه یونانی و هنر غربی از دیر باز در میان بزرگان ادب و هنر ایران زمین قابل پیگیری است. رد پای این مقوله از قرن چهارم هجری در آثار متفکران ایرانی مسلمان برجای مانده است. و امروزه از پس ورود تجدد و سازوکارهای مدرن در مناسبات جامعه […]

بدون دیدگاه