پنجشنبه , ۳۱ مرداد ۱۳۹۸
خانه | نقد و بررسی | گزارش نمایشگاه | پروسه خلق اثر هنری فراتر از شی‌ء هنری است!

گزارش تصویری نمایشگاه پروسه در گالری آ

پروسه خلق اثر هنری فراتر از شی‌ء هنری است!

پروسه خلق اثر هنری فراتر از شی‌ء هنری است!
گزارش تصویری نمایشگاه پروسه در گالری آ

چگونگی فرآیند تولید اثر هنری

هنرمندان: برنا ایزدپناه، پویا پرهیزکار، سهیل دانش اشراقی، علی ذاکری، امیرحسین قدسی، فرشاد مهدی‌زاده، احمد بطحایی، رضا ندیمی و بیژن نعمتی شریف

نمایشگاه تا ۱۷ مرداد ادامه دارد.

آدرس گالری: کریم خان ابتدای عضدی( آبان جنوبی) کوچه ارشد، شماره هفت.

شماره تماس: ۸۸۹۱۹۵۴۷

یک راه نزدیک شدن به مفهوم process که از این پس «فرایند» می‌نامیم‌اش، در نظر گرفتن هم‌جواریِ وجودی و معناییِ آن با دیگر مودالیته‌های زمان است ــ آن‌گونه که در جریان خلق هنری خودنمایی می‌کند: «آن» به‌مثابه‌ی لحظه‌ی نطفه بستن اثر یا لحظه‌‌ی غنی از امکان؛ فرایند یا همپایی با زمانِ نزدیک کردنِ امکان به فعلیّت؛ و ابدیّت یا ماندگاری‌ای که از فعلیت‌یابیِ اثر ناشی می‌شود و نتیجه‌ی مثالی آن خروج از چرخه‌ی زمان و رسیدن به شأنی ورای ‌تاریخ است. در مقابلِ «آن»ِ الهام یا جرقه‌ی اولیه، و ماندگاری یا ابدیت به عنوان چشم‌انداز غاییِ ایده‌آل اثر هنری، فرایندْ لحظه، سویه، یا دقیقه‌ی عقلانیت، زحمت، طرح‌ریزی، عرق‌ریزان، و «کارِ گِل» است.


A gallery 33
به گفته مجید اخگر: («پروسه» در تلاش است تا به دور از اصالت دادن به اثر و فارغ از رفتار ارزش گذارانه بر اثر هنرى، به شیوه‌هاى تفکر و فرآیند آفرینش هنرى بپردازد.

«پروسه» فضاى خصوصى میان هنرمند و اثر است که به صورت معمول، توسط مخاطب رویت نمى شود. این پروژه در پی مرئی کردن آن راه دشوارى است که هنرمند حین آفرینندگى، به تنهایى طى مى‌کند؛ مسیرى که برخلاف اثر هنرى سویه‌ی عمومى ندارد.A gallery 26 پروسه این بار برخلاف عادت همیشگى، نه تنها رشته‌هاى مرسوم هنرهاى تجسمى که دیگر رشته‌هاى هنرى را نیز مورد مطالعه و بررسى قرار داده است تا در فضایى بینامتنى، انگاره‌هاى گوناگون از خلق هنرى را واکاوى کند. بدان امید که محدودیت‌ها و روش‌هاى اجرایى ویژه‌ی هر مدیا، باعث ایجاد تصور جدید و تازه‌اى از مراحل آفرینش در ذهن مخاطب  شود. از سوى دیگر گرد آمدنى از این دست شاید بتواند فاصله‌ى میان هنرمندان رشته‌هاى گوناگون را حتا شده اندکى کوتاه‌تر کند و سبب شود مخاطب فارغ از اثر هنری نهایی، تا حد امکان با جهان و زیست هنرمند مواجه شود.A gallery 40 این نمایشگاه سعى دارد به لایه‌هاى اولیه‌ى آفرینش هنرى بپردازد و ساز و کار پنهان نظام آفرینندگى را مورد مطالعه قرار دهد؛ شاید که نهیبى باشد به آنان که عجولانه، لزوم پروسه‌مند بودن خلق هنرى را نادیده مى‌گیرند.

امیدواریم تماشاى این مجموعه وجوه تازه‌ای به آداب آفرینش هنرى مرسوم بیافزاید و بر نقش اندیشه و تفکر در پروسه‌ی خلق هنری تأکید کند.

لحظه، فرایند، ابدیّت)
A gallery 32

آیا می‌توان پروسه را به‌خودی‌خود موضوع فکر قرار داد؟ فکری که البته ممکن است در جریان کار هنری، از مجرای کار با مواد و محسوسات، صورت بپذیرد…

یک راه نزدیک شدن به مفهوم process که از این پس «فرایند» می‌نامیم‌اش، در نظر گرفتن هم‌جواریِ وجودی و معناییِ آن با دیگر مودالیته‌های زمان است ــ آن‌گونه که در جریان خلق هنری خودنمایی می‌کند: «آن» به‌مثابه‌ی لحظه‌ی نطفه بستن اثر یا لحظه‌‌ی غنی از امکان؛ فرایند یا همپایی با زمانِ نزدیک کردنِ امکان به فعلیّت؛ و ابدیّت یا ماندگاری‌ای که از فعلیت‌یابیِ اثر ناشی می‌شود و نتیجه‌ی مثالی آن خروج از چرخه‌ی زمان و رسیدن به شأنی ورای ‌تاریخ است. در مقابلِ «آن»ِ الهام یا جرقه‌ی اولیه، و ماندگاری یا ابدیت به عنوان چشم‌انداز غاییِ ایده‌آل اثر هنری، فرایندْ لحظه، سویه، یا دقیقه‌ی عقلانیت، زحمت، طرح‌ریزی، عرق‌ریزان، و «کارِ گِل» است.A gallery 27 اگر آن و ابدیت به لایه‌ی دیگری از زمان تعلق دارند، فرایند به تمامی دست‌و‌پابسته‌ی زمانِ مادیِ این‌جهانی است. فرایند سویه‌ی ابزاریِ اثر هنری یا زمانِ مداخله‌ی عقل ابزاری است: جریانی زمانی که طی آن باید به بهترین نتیجه، بهترین صورت، بهترین «ابزار» ممکن برای «هدف» مورد نظر ــ که همان اثر نهایی، یا دقیق‌تر بگوییم، غایت، هدف، یا (بدتر از آن!) «پیام» اثر است ــ دست پیدا کنیم. به نظر می‌رسد که ماجرا چنین است. یعنی خردِ متعارفِ جامعه‌ی هنری یا حکمت دریافته و به‌مارسیده، که خود مشتق از خرد متعارف عام‌ترِ حاکم بر مخیله‌ی اجتماعیِ دوران است، چنین می‌گوید.A gallery 14 اما فهم یا فهم‌های دیگری هم از «فرایند» ممکن است.

الگوهای ممکنی که به صورت فی‌البداهه در این رابطه به نظر می‌رسند، یکی برجسته شدن فرایند در مقابل «محصول» یا اثر هنری است ــ آن‌گونه که در هنرِ مابعدِ ۱۹۶۰ شاهد آن بوده‌ایم: جایی که نقد ابژه‌ی هنری از جهات مختلف ــ از جمله به عنوان شیء موزه‌ایِ بریده از جریان زنده‌ی حیات، به عنوان کالایی مناسب برای سرمایه‌گذاری، به عنوان تعیّنِ کارِ بیگانه‌شده، و جز آن ــ به زیر سئوال بردن آن، و عطف توجه به سویه‌ی انتقادی و ایدئولوژیک، یا تکوینی، التفاتی، و پدیدارشناسانه‌ی کار منجر می‌شود؛ یعنی عطف توجه به اتفاقی که یک روند هنری را آغاز کرده است، التفات به یک چیز، تجربه، یا امر حس‌پذیر ــ که به این ترتیب موضوع یا متعلَّقِ تجربه‌ی زیبایی‌شناختی قرار می‌گیرد.A gallery 17 یک الگوی دیگر برای فهم مفهوم فرایند در هنر معاصر، توجه به نحوه‌ی حضور آن در سنت‌های عرفانی است؛ چیزی که فرایند را به مسیر، سلوک، یا «شدن»ی خاص تبدیل می‌کند ــ و در این‌جا اساساً مسیر برای آن وجود دارد که غایت یا نتیجه‌ی نهایی را به‌‌تمامی نفی کند و زیر سئوال ببرد. در این رابطه، از مدل‌های قدیمیِ هفت‌خوان و هفت مرحله‌ی عرفانی و جز آن می‌توان نام برد، به عنوان مسیری که صرفاً «واسطه» یا وسیله‌ای برای رسیدن به هدفی که «آنجا» (بیرون از رهرو) وجود داشته باشد نیست، بلکه آن‌چه آن‌جا در انتظار رهرو است همان چیزی است که با از سر گذراندن مسیر اندوخته یا در حقیقت خود بدان استحاله یافته است.A gallery 4 در نمونه‌های جدیدتر،هنرمند معاصر در مسیر تولید اثر هنری قرار نیست رهرو را به چیزی با محتوای ایجابی برساند، بلکه قرار است او را به هر چیز/پروژه‌ای در آینده بی‌توقع و بی‌تعلق کند، تا به‌تمامی بتواند در لحظه‌ی حال ــ در فرایند ــ ساکن شود. نمونه‌ی آن، «بیگاری‌»ای است که مرشدِ شخصیت فیلم آلن تانر ــ Light Years Away، که سال‌ها پیش به طرز عجیبی با عنوان «سودای پرواز» از تلویزیون جمهوی اسلامی ایران پخش شد ــ به او می‌سپرد؛ مانند زمانی که از او می‌خواست انبوهی تایر کهنه‌ی ماشین را از یک طرف انبار به طرف دیگر آن جابجا کند. رهرو به این ترتیب قرار است عملِ بی‌منظور یا «بی‌عملی» (non-action) حین عمل را بیاموزد.A gallery 6 اما ممکن است کسی بپرسد که این حرف‌های گاه زیبا و گاه باسمه‌ای قرار است به چه کار یک هنرمند بیایند؟

این سرمشق‌ها و سرمشق‌های دیگری که این‌جا مجال سخن گفتن در موردشان نیست، امکانِ تخیل کردنِ مدل‌هایی بدیل از فرایند، و نسبت بین فرایند با ابتدا و انتهای مسیری که فرایند به یکدیگر پیوندشان می‌دهد، را در اختیارمان می‌گذارند؛ و بداهت ساختار سه‌مرحله‌ایِ الهام‌/طرح‌ریزی‌ـ‌و‌ـ‌تدارک‌/‌فعلیت‌یابی را به پرسش می‌گیرند و روند سلسله‌مراتبیِ مبتنی بر اصل وسیله‌ـ‌و‌ـ‌هدفِ آن را می‌شکنند. از هر چه گذشته، همه‌ی ما نیک می‌دانیم که هیچ‌‌یک از آثار بزرگی که در تاریخ هنر می‌شناسیم و می‌ستاییم بر مبنای این مدل به وجود نیامده‌اند.A gallery 7 اما باید پرسید که پیشنهاد ما دقیقاً چیست؟ آیا قرار است فرایند خلق اثر هنری نوعی سرمستیِ یکپارچه باشد؟ آیا «کار» هنری رنج، تقلای بی‌حاصل، هرز رفتن و اتلاف، و گیر کردن در مسیرهای اشتباه و راه‌های مسدود‌شده ندارد؟ البته که دارد. اما پرسش بر سر ماهیت این تلاش و تقلاست. اتفاقاً مسئله آن است که اگر فاصله‌ی میان رخ‌نمودنِ ایده و فعلیت‌یابی اثر هنری را عقل ابزاری با تدارک دیدنِ «فرم مناسب» برای ایده‌ی آغازین پر کند، دیگر رنج و اتلاف و هرز رفتن انرژی و مسیر بی‌حاصل معنا ندارد؛ بلکه مسئله به‌سادگی بر سر یافتن و به کار بستن روش و ابزارهای صحیح است.A gallery 11 به این ترتیب گام نخست در به تصور در آوردنِ مدلی متفاوت از خلاقیت هنری که احتمالاً نتایج متفاوتی نیز در بر خواهد داشت، فاصله گرفتن از مداخله‌ی عقل ابزاری در فرایند (خلاقیت) است. در فرایند خلق ما چیزی را هدف‌گذاری نمی‌کنیم، زیرا در وهله‌ی اول خودمان نمی‌دانیم چیست آن‌چه که برای به ثمر نشستن اثر بهترین است. هر کس که زمانی برای شکل بخشیدن به کاری هنری دستی به کار زده باشد می‌داند که در این‌جا اتفاق به عمیق‌ترین معنای کلمه دست‌اندرکار است. و آن تقلا، مرارت و عرق‌ریزان روح برای آن است که زمینه‌ و قابلیت‌های لازم برای رخ نمودنِ اتفاق را فراهم آوریم ــ و نوعی کیفیت انتظار فعال در خود ایجاد کنیم. مسئله بر سر رمانتیزه کردنِ چیزی که از قرار معلوم ــ چنان‌که می‌گویند ــ «امروزه» دیگر باید به آن هم به صورت علمی و عقلانی نگریست نیست. در این‌جا متأسفانه واقعیت خودْ «رمانتیک» است: نظر ما هر چه باشد، رسیدن به اثری ممتاز با منطق تهیه و تدارک و برخورد مبتنی بر وسیله‌ـ‌و‌ـ‌هدف به چنگ نمی‌آید. هنرمند با چنان‌ جدیّتی خود را وقف پروژه‌ی خویش می‌کند که گویی دقیقاً می‌داند از کجا آغاز کرده است و مقصد او کجاست. هنرمند با همان دقت و وسواسی شرایط انجام کار خود را فراهم می‌کند که در علوم تجربی از «شرایط آزمایشگاهی» سخن می‌گویند. اما تفاوت کوچکی در میان است، و آن این‌که هنرمند اساساً نمی‌داند آزمایش‌اش را برای چه و به قصد رسیدن به چه هدفی انجام می‌دهد. به این معنا، فرایند خلق هنری نسبت به فرایند عقل ابزاری بی‌تفاوت نیست، بلکه خواسته و ناخواسته دقیقاً نقطه‌ی مقابل آن، در حکم واسازیِ آن، است.A gallery 10 طبیعتاً در این رابطه میان رسانه‌ها و گونه‌های متفاوت در هر رسانه تفاوت‌های قابل‌توجهی وجود دارد، اما این تفاوتی در شأن وجودشناسانه‌ی اثر هنری ایجاد نمی‌کند. در فرایند شکل‌دهی به هر کار هنری از عقلانیتِ ابزاری و روندهای آن نیز بهره می‌گیریم؛ اما این سازوکار ابزاریِ محدود ذیل اصلِ سازمان‌دهنده‌ی بی‌کارکردی و بی‌فایدگی و شورش وسایل علیه اهداف قرار می‌گیرد.A gallery 20 آیا فرایندی که تماماً بر مبنای تدارک و طرح‌ریزی و پیش‌ـ‌‌بینی عمل می‌کند می‌تواند تأثیرات پیش‌بینی‌ناپذیر و نتیجه‌ی پیمایش‌ناپذیر داشته باشد؟

A gallery 2
ماکت کشتی در فیلم اژدها وارد می شود

به عنوان نکته‌ی آخر، می‌توان به خاستگاه تجربه‌ی زیبایی‌شناختی در سطح درون‌ماندگارِ زندگی روزمره اندیشید؛ به لحظاتی که بدون هر گونه خواست و نیت و تقلا، «تجربه‌ای زیبایی‌شناختی» را از سر می‌گذرانیم. ویژگی چنین لحظاتی چیست؟ آیا دقیقاً رهابودنی بدون قصد و غرض، فراغتی کاهلانه و بی‌منظور، و نگاهی نیست که بدون ترجیحی خاص روی اشیاء می‌لغزد و آن‌ها را نه به عنوان واسطه‌ای برای انتقال یا ابزاری برای رسیدن به چیزی دیگر، که به عنوان خشت‌های یک جهان تاریخی خاص، حضوری مازاد بر نیاز، تجربه می‌کند؟

عکس: سایت تندیس سمیه شیخ عطار

گزارش های دیگر را در لینک‌های زیر دنبال کنید:

delgosha gallery 9

گزارش تصویری نمایشگاه یک غروب قاتل ماتل

گزارش تصویری نمایشگاه یک غروب قاتل ماتل گالری دلگشا هنرمندان: سورنا پتگر، هادی فلاح پیشه، شباهنگ طیاری بیانیه نمایشگاه را اینجا ببینید: یک غروب قاتل ماتل نمایشگاه تا ۳۱ مرداد ادامه دارد. بازدید روزانه: ۱۲ تا ۲۰ آدرس گالری دلگشا: خیابان کریم خان، خیابان ایرانشهر، کوچه مهاجر، پلاک ۳۰، ط همکف. تلفن: ۸۸۳۰۷۷۸۶ این هفته …

۰ comments
The fourth line sareban gallery

نمایشگاه گروهی نوشتار بنیان | خط چهارم

نمایشگاه گروهی نوشتار بنیان | خط چهارم نمایشگاه خط چهارم در گالری ساربان به همراه گزارش تصویری نمایشگاه نوشتار صرفاً نشانه‌ای قراردادی و نمادین نیست، بلکه گاه می‌تواند وجه شمایلی داشته باشد و به مثابه تصویری با دلالت‌های غیرزبانی تفسیر شود. در دوران جدید، آثار هنری‌ای که با عنصر نوشتار خلق شده و عناوینی چون …

۰ comments
aran gallery borjas group 31

هنرمندان معاصر گروه هنری برجاس در گالری پروژه های آران | گزارش تصویری

هنرمندان معاصر گروه هنری برجاس در گالری پروژه های آران گزارش تصویری نمایشگاه  سایت تندیس به گزارش محدثه شادمهر جست‌وجو، دو بینی، کشمکش درون و بیرون، همزادپنداری، آلام همیشه حاضر و نیستی، مفاهیمی است که هنرمندان گروه هنری برجاس که برای دومین سال خود که حول گالری ایسو در شهر آمل گرد آمده اند، آثار …

۰ comments

 

نوشته‌های پیشنهادی

پرونده هنر معاصر سریلانکا

روایت زندگی و دردها در هنر معاصر سریلانکا

روایت زندگی و دردها در هنر معاصر سریلانکا پرونده هنر سریلانکا – مقدمه مجله هنرهای ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.