جمعه , ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸
خانه | پژوهش | خلاصه‌ی کتاب «کمپوزیسیون در نقاشی» | فضای منفی

قسمت سوم

خلاصه‌ی کتاب «کمپوزیسیون در نقاشی» | فضای منفی

خلاصه‌ی کتاب «کمپوزیسیون در نقاشی»
قسمت سوم | فضای منفی
نوشته‌ی دیوید فرِند | ترجمه‌ی عزت‌الله نورپرور | انتشارات مزدک
آوام مگ: تلخیص بصیرا بلبلی

ریشه‌ی  بسیاری از مسائل کمپوزیسیونی بی‌دقتی و استفاده‌نکردن از فضای منفی است.

painting composition1

فضای منفی یعنی فضای زمینه، و به‌خاطر این‌که بتوان آن را از فضای مثبت، که مرکز توجه است، جدا نمود، منفی نامیده می‌شود. در واقع، اهمیت فضای منفی به اندازه‌ی اهمیت فضای مثبت است و تأکید بر اَشکال منفی، مثل خودِ سوژه، نیاز به مقدار زیادی تمرکز حواس و تصمیم‌گیری دارد.

برای مثال، آلن واتزِ فیلسوف با اشاره به فنجان قهوه‌اش می‌گوید: «شما بدونِ به‌کاربردنِ خارجِ این فنجان، نمی‌توانید از داخل آن استفاده کنید. داخل و خارج آن با همند، آن‌ها یکی هستند. زمانی که قهوه می‌نوشیم در ضمیر آگاهمان خارجِ فنجان وجود ندارد؛ قسمت منفیِ فنجان در رابطه با قسمت مثبتِ آن باعثِ به‌کاربردنِ داخل آن می‌شود. بیرون منفی نیست، بلکه جزء ضروریِ آن است و نمی‌توان آن را به قسمت‌های مثبت و منفی تقسیم کرد.»

یکی از مسائلِ فضای منفیِ ساده‌ی بزرگ این است که ممکن است خالی احساس شود، اما می‌توان در حینِ به‌تعادل‌رساندنِ کار، فضای منفی را هم ساده نگه داشت. این خصوصیت در کارهای اساتید شرق دور بسیار دیده می‌شود و آن‌ها به داشتن نبوغ و مهارت در میزان‌کردن فضای منفیِ ساده شُهره‌ی جهانند.

رمز موفقیتِ آن‌ها این است که با آسودگی خاطر و توجه به کلّ تصویر، شکل‌های مثبت را در فضای کاملاً منفی قرار می‌دهند؛ هرچندکه فضای منفیِ اکثر کمپوزیسیون‌ها نمی‌توانند کاملاً ساده باشند و باید فضای منفیِ ساده را به اَشکال هندسیِ غیرساده تبدیل کرد که مانند قسمتی از شکل اصلی یا متضادّ آن باشد.

مثلاً بسیاری از هنرمندان در ترکیب‌بندی از پدیده‌ی کلوژر (حالتی که قسمتی از یک شکل حذف شده اما بیننده آن را کامل حس می‌کند و ادامه‌ی آن را در ذهنش کامل می‌کند) استفاده می‌کنند، اما قانونی در این مورد وجود ندارد که پدیده‌ی کلوژر در کجای فضای منفی به وقوع می‌پیوندد، یا این‌که خط را تا چه اندازه ادامه دهیم تا تأثیر کلوژر به دست آید. کلوژر می‌تواند از طریق خط، رنگ، بافت و تُنالیته به وقوع بپیوندد.

تنوع در اندازه‌ی شکل‌ها و تُنالیته‌ی سایه‌روشن‌ها بسیار کمک‌کننده است.

بهتر است برای این‌که فضای منفیِ ساده و بزرگ خالی به نظر نرسد، هرجا که امکان دارد، فضای منفی را به اَشکال هندسی تبدیل کنیم که با هم و با تمام کار در ارتباط باشند. به این دو تصویر توجه کنید:

painting composition2

ببینید که چه‌طور دیبِن‌کورن بالا و پایینِ ظرفشویی را تقسیم کرده است. در تصویر دوم، احساس خالی‌بودن از بین رفته و ما حتی دو مستطیلِ یک اندازه در کار نمی‌بینیم. در مستطیل تیره‌ی زیرِ دستشویی هم همان شکلِ حاکم دیده می‌شود که نمونه‌ای از کلوژر است. این طرح مثال خوبی از فضای منفیِ غیرساده است.

مثالی دیگر از فضای منفیِ غیرساده این کار اِل گرِکو است که، با استفاده از شکل‌های مورّب در فضای منفی، حالت پرتحرکی به اثر داده است. او یک خط در ابرها را، که در بالای سمت چپ فضای منفی است، با سوژه قفل کرده است. این خط از پهنای آغوشِ حضرت مریم گذشته است و سپس از میان چشمان کودک گذر کرده و ادامه می‌یابد. او شکل و تن ابرها را در فضای منفی، به‌خاطرِ زنده‌شدنِ کلّ تصویر، بی‌اهمیت می‌کند و بدین‌وسیله اَشکالِ فضای منفی را به بقیه‌ی نقاشی ارتباط می‌دهد.

painting composition3

painting composition4

قسمت‌های قبل از این خلاصه کتاب را اینجا بخوانید:
drawing composition

خلاصه‌ی کتاب «کمپوزیسیون در نقاشی» | روابط ارزشیِ سایه‌روشن

خلاصه‌ی کتاب «کمپوزیسیون در نقاشی» قسمت دوم| روابط ارزشیِ سایه‌روشن نوشته‌ی دیوید فرِند | ترجمه‌ی عزت‌الله نورپرور | انتشارات مزدک آوام مگ: تلخیص بصیرا بلبلی روابط هندسیِ دوبعدی ساختمانِ کار را قوی می‌کند و به کلّ کار حالت و تحرّک می‌بخشد و پرداختن به روابطِ سایه‌روشن، ضمن تحریک شبکیه‌ی چشم، شناخت بصریِ بیشتری را باعث می‌شود …

۰ comments
painting composition 2

خلاصه‌ی کتاب «کمپوزیسیون در نقاشی» | وسایل خلاقیت

خلاصه‌ی کتاب «کمپوزیسیون در نقاشی» قسمت اول | وسایل خلاقیت چیست و جریان خلق هنری چه‌گونه است؟ نوشته‌ی دیوید فرِند | ترجمه‌ی عزت‌الله نورپرور | انتشارات مزدک آوام مگ: تلخیص بصیرا بلبلی این کتاب رویکردی بسیار عملی و علمی نسبت به مقوله‌ی شناخت کمپوزیسیون دارد. مطالب کتاب به‌قدری برایم جالب بود که مرا به نوشتن این …

۱ comment

نوشته‌های پیشنهادی

پرونده هنر و دشواری

یک اثر، در چه بستری خود را به‌عنوان هنر تعریف می‌کند؟

یک اثر در چه بستری خود را به‌عنوان هنر تعریف می‌کند؟ قسمت یازدهم | پرونده ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مزایای عضویت در خبرنامه آوام‌مگ را میدانید؟
دریافت بهترین مطالب وب سایت آوام مگ
ما هم از اسپم متنفریم و مطمئن باشد مشخصات شما امن خواهد بود.